TarımGES neden Türkiye için stratejik önem taşıyor?
TarımGES uygulamaları, Konya’daki pilot projede karabuğday verimini yüzde 7 artırıp su tüketimini yüzde 20 azaltarak tarım ve enerjiyi buluşturdu.
Solar3GW, ODTÜ-GÜNAM ve TAGEM iş birliğiyle Konya Ovası’nda kurulan 60 kW kapasiteli pilot TarımGES projesinde ilk hasat gerçekleştirildi. Güneş panellerinin altında yetiştirilen karabuğdayda, kontrol alanına kıyasla verim yüzde 7 yükselirken su tüketimi yüzde 20 azaldı. Projede karabuğdayın yanı sıra şeker pancarı da ekildi.
Tarımsal üretimle güneş enerjisini aynı alanda buluşturan TarımGES uygulamaları, özellikle su stresi yaşayan bölgelerde önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor. Panellerin sağladığı gölgeleme toprakta nemin korunmasına yardımcı olurken, yağmur suyunun toplanarak sulamada kullanılması da kaynak verimliliğini destekliyor. Sistem tasarımı, ürün seçimi ve bölgenin iklim koşulları doğru değerlendirildiğinde hem tarımsal verimlilik artırılabiliyor hem de elektrik üretiminden ek gelir elde edilebiliyor.
Doç. Dr. Talat Özden, kuraklık, su kıtlığı, aşırı sıcaklar ve değişen yağış düzenlerinin tarımsal üretimi zorlaştırdığını belirtti. Artan sulama ve enerji maliyetlerinin çiftçiler üzerindeki yükü büyüttüğünü ifade eden Özden, TarımGES’in önceliğinin yalnızca elektrik üretmek değil, tarımı daha verimli, dayanıklı ve sürdürülebilir hale getirmek olması gerektiğini vurguladı.
Yusuf Bahadır Turhan da TarımGES’in çiftçilere tarımsal gelirin yanı sıra elektrik üretiminden kazanç sağlayabileceğini söyledi. Turhan’a göre bazı yüksek katma değerli ürünlerde geleneksel üretime kıyasla daha yüksek gelir mümkün olabilir. Tarım arazilerinin kaybedileceğine yönelik endişelerin ise doğru planlama ve uygun sistemlerle giderilebileceğini belirten Turhan, bu modelin araziyi korurken verimliliği artırabileceğini ve daha düşük maliyetli enerji sağlayabileceğini ifade etti.
TarımGES yatırımlarında, taşıyıcı konstrüksiyonlar nedeniyle standart güneş santrallerine göre maliyet yüzde 30-40 artabiliyor. Megavat başına yaklaşık 400 bin dolar olan standart kurulum maliyeti, TarımGES projelerinde 550-560 bin dolar seviyesine çıkabiliyor. Buna karşın tarımsal verimlilik ve elektrik üretiminden sağlanan katkıyla yatırımların 8-10 yıl içinde kendini amorti edebileceği belirtiliyor.
Tarım arazilerinde güneş enerjisi kurulumuna ilişkin mevcut düzenlemeler, öz tüketim amacıyla ve arazi yüzölçümünün yüzde 1’ini aşmamak şartıyla sınırlı uygulamalara izin veriyor. TarımGES alanlarının belirlenerek bu bölgelerin özel ihale modelleriyle değerlendirilmesi, ölçek ekonomisinden yararlanılmasını sağlayabilir. Tarım arazilerinin yüzde 1’inin bu amaçla kullanılması halinde yaklaşık 190 GW’lık potansiyel oluşabileceği öngörülüyor.
TarımGES uygulamaları dünya genelinde de yaygınlaşıyor. İtalya yaklaşık 1,1 milyar avroluk teşvik programıyla 2026 sonuna kadar 1 GW yeni kapasite hedefliyor. Japonya’da düzenlemelerle bu projelere yönelik arazi kullanımı çerçevesi güçlendirilirken, Hindistan’ın 2040’a kadar 783 GW kurulu güce ulaşabileceği tahmin ediliyor. Çin’de ise 2022 itibarıyla toplam 134,55 GW kapasiteye sahip 1.678 TarımGES projesi bulunuyor.
Uluslararası örnekler, Türkiye’de TarımGES için kapsamlı bir yol haritasına ihtiyaç olduğunu ortaya koyuyor. Teknik standartların belirlenmesi, potansiyelin analiz edilmesi, izleme altyapısının kurulması, destek mekanizmalarının geliştirilmesi ve sürdürülebilir iş modellerinin oluşturulması, bu alanın gelişimini hızlandırabilir. Böylece TarımGES, yenilenebilir enerji yatırımı olmanın ötesine geçerek iklime dayanıklı tarım, sürdürülebilir enerji ve kırsal kalkınmayı birlikte destekleyen bir modele dönüşebilir.









