Yapay Zeka Yükselirken Teknoloji Sektöründe İşsizlik Artıyor
Yapay zeka yatırımları artarken, ABD teknoloji sektörü 140 bin işten çıkarmaya imza attı. İşsizlik oranları düşük kalmasına rağmen endişeler sürüyor.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki teknoloji firmaları, yapay zeka alanında büyük bütçeler ayırarak yatırımlarını hızlandırırken, 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 140 bin çalışanıyla yollarını ayırdı. Financial Times’ın analizine göre, bu dönemde yapılan işten çıkarmalar, ABD genelindeki toplam işten çıkarmaların üçte birinden fazlasını oluşturuyor.
Amazon, Oracle, Meta ve Microsoft gibi büyük teknoloji şirketlerinde gerçekleştirilen işten çıkarmalar, toplamda yaklaşık 50 bin kişiyi etkileyerek bu firmaların toplam çalışan sayısının yaklaşık yüzde 6’sını kapsıyor.
Pandemi Sonrası İstihdamda Düşüş
Silikon Vadisi’nde yaşanan geniş çaplı işten çıkarmalar, Kovid-19 salgınının ardından hız kazandı. Salgın döneminde dijital hizmetlere olan talebin kalıcı olacağı beklentisiyle birçok teknoloji şirketi personel sayısını artırmıştı. Ancak son yıllarda bu şirketler, çalışan sayısını azaltırken yapay zeka altyapısına büyük yatırımlar yapmaya devam ediyor.
Teknoloji sektöründeki istihdam durumu, ABD genelindeki iş gücü piyasasından farklı bir seyir izliyor. Salgın sonrası dönemde işe alımlar yavaşlasa da, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre işsizlik oranı yüzde 4,2 gibi düşük seviyelerde kalıyor.
Büyük Yatırımlar ve Yeniden Yapılanma
Amazon, Alphabet, Meta ve Microsoft gibi dört büyük teknoloji şirketinin bu yıl veri merkezi altyapısına toplamda 725 milyar dolarlık yatırım yapması bekleniyor. Oracle da benzer altyapılar için 70 milyar dolarlık bir yatırım planlıyor. RBC analisti Rishi Jaluria, teknoloji şirketlerinin geçmişteki hızlı işe alımların ardından personel sayısını azaltırken, yapay zeka yatırımları için kaynak yaratmaya çalıştığını belirtiyor.
Oracle, mart ayında gerçekleştirdiği işten çıkarmalarla birlikte 2026 mali yılını bir önceki yıla göre 21 bin daha az çalışanla tamamladı. Bu kesintiler, şirketin mali durumu üzerindeki baskının arttığı bir dönemde gerçekleşti. S&P, Oracle’ın kredi notunu, zayıflayan nakit akışı ve yapay zeka yatırımlarının getirilerine ilişkin belirsizlikler nedeniyle yatırım yapılabilir seviyenin bir kademe üzerine düşürdü.
Microsoft ise bu ayın başında, ağırlıklı olarak Xbox oyun biriminde olmak üzere 4 bin 800 pozisyonu kapattı. Şirket, Activision Blizzard’ı 75 milyar dolara satın almasından yaklaşık üç yıl sonra oyun faaliyetlerini yeniden yapılandırdı.
Yapay Zeka ile İlişkili İşten Çıkarmalar
Birçok teknoloji firması, işten çıkarmaları yapay zekanın sağladığı verimlilik artışı ile ilişkilendirdi. Challenger verilerine göre, Mayıs 2023’ten bu yana yaklaşık 170 bin kişilik istihdam kaybı yapay zeka teknolojileri ile bağlantılı olarak gösteriliyor. Block CEO’su Jack Dorsey, mayıs ayında yaklaşık 10 bin çalışanının neredeyse yarısını işten çıkardı ve yapay zekanın şirketin ihtiyaç duyduğu çalışan sayısını değiştirdiğini ifade etti.
Ancak bazı akademisyenler, şirketlerin yapay zekayı, geçmişteki hızlı işe alımlarını düzeltmek için bir bahane olarak kullandığını savunuyor. California Üniversitesi Berkeley Ekonomi Profesörü Enrico Moretti, teknoloji yöneticilerinin fazla işe alım yaptıklarını kabul etmek yerine yapay zekanın verimlilik sağladığını öne sürdüğünü belirtiyor.
İşten Çıkarmalar ve Hisse Performansı
Financial Times analizine göre, işten çıkarmalarda yapay zekayı gerekçe gösteren şirketlerin hisseleri, duyurunun ardından gelen 30 işlem gününde Nasdaq endeksinin yaklaşık yüzde 10 gerisinde kaldı. Farklı gerekçelerle işten çıkarmalar yapan şirketlerde ise Nasdaq’a kıyasla performans farkı yaklaşık yüzde 4 olarak hesaplandı. Amazon ve Microsoft gibi bazı büyük teknoloji şirketleri, yapay zekayı işten çıkarmaların temel gerekçesi olarak göstermedi.
Yapay Zeka Şirketleri Büyümeye Devam Ediyor
Teknoloji sektöründeki işten çıkarmalar artarken, Anthropic ve OpenAI gibi yapay zeka odaklı girişimler ise çalışan sayılarını hızla artırıyor. Bu durum, teknoloji sektöründeki genel işten çıkarmaların etkisini kısmen sınırlıyor. Moretti, yapay zeka alanındaki istihdamın hızla büyüdüğüne dikkat çekerek, “Teknoloji şirketlerinin azalttığı alan, bunun dışındaki her şey.” şeklinde ifade ediyor.
