NATO Zirvelerinin Geleceği: Trump Etkisi ve Değişim Süreci
NATO zirvelerinin geleceği, Trump etkisi ve olası değişimler üzerine detaylı bir analiz.
NATO, yıllardır süregelen liderler zirvesi geleneğini sona erdirmeye hazırlanıyor. Reuters’ın haberine göre, bu değişikliğin arkasında ABD Başkanı Donald Trump ile yaşanabilecek olası gerginliklerden kaçınma isteği yatıyor.
NATO’nun 77 yıllık tarihinde zirve sıklığı zamanla değişiklik gösterdi. Ancak, 2021 yılından bu yana üye ülkelerin liderleri her yaz bir araya gelmeyi alışkanlık haline getirdi. Bu yılki zirvenin 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Fakat, Reuters’a konuşan beş diplomata göre bazı üye ülkeler bu zirve düzenleme sıklığını azaltmak istiyor. Diplomatlardan biri, 2027’de Arnavutluk’ta yapılacak zirvenin muhtemelen son zirve olacağını ve Trump’ın görev süresinin son yılı olan 2028’de zirve düzenlenmeyeceğini ifade etti.
Oksijen’in derlediği habere göre, başka bir diplomat ise bazı ülkelerin zirvelerin her iki yılda bir yapılması yönünde baskı yaptığını, ancak henüz kesin bir karar alınmadığını ve nihai kararın Mark Rutte’ye ait olduğunu belirtti.
Bazı diplomatlar, Trump’ın etkisini bir faktör olarak gösterse de, diğerleri daha geniş nedenlerin de rol oynadığını vurguladı. Uzun süredir bazı diplomatlar ve analistler, yıllık zirvelerin önemli sonuçlar üretme baskısının uzun vadeli planlamayı gölgelediğini savunuyor.
Bir diplomat, “İyi olmayan zirveler yerine daha az zirve yapmak daha iyi” diyerek, “Zaten önümüzde yapılacak çok iş var, ne yapmamız gerektiğini biliyoruz” dedi. Başka bir diplomat ise alınan kararların kalitesinin ittifakın gücünün gerçek ölçüsü olduğunu ifade etti.
NATO Zirvelerinde Trump’ın Etkisi
Atlantic Council’den kıdemli araştırmacı Phyllis Berry, yüksek profilli zirvelerin azaltılmasının NATO’nun işine odaklanmasına ve son dönemdeki transatlantik görüşmelerdeki gerginliği azaltmasına olanak tanıyacağını belirtti. Berry, NATO’nun Soğuk Savaş döneminde yalnızca sekiz zirve düzenlediğine dikkat çekerek, Trump’ın başkanlık dönemindeki ilk üç zirveyi, müttefiklerin düşük savunma harcamaları konusundaki şikayetlerinin gölgesinde geçen tartışmalı etkinlikler olarak tanımladı.
Geçen yıl Lahey’de gerçekleştirilen zirve de büyük ölçüde Trump’ın NATO üyelerinden savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarmasını talep etmesiyle şekillendi. Üyeler, çekirdek savunmaya yüzde 3,5 ve daha geniş güvenlik yatırımlarına yüzde 1,5 ayırmayı kabul ederek bu hedefi fiilen benimsedi. Zirvenin büyük bir kriz olmadan sona ermesi bile önemli bir başarı olarak değerlendirildi.
Ankara Zirvesi İçin Beklentiler
Ankara’da bu yıl düzenlenecek zirvenin de gergin geçmesi bekleniyor. Trump, müttefiklerinden kendisinin başlattığı ve bilgilendirmediği İran savaşında destek talep ettiğinde, ABD’nin NATO’nun karşılıklı savunma anlaşmasına bağlı kalıp kalmaması gerektiğini sorgulamış ve ittifaktan ayrılmayı değerlendirdiğini ifade etmişti. Ayrıca, daha önce Danimarka’ya bağlı Grönland üzerinde hak iddia etmişti.
2018’deki NATO zirvesinde Trump, diğer müttefiklerin düşük savunma harcamalarını protesto ederek toplantıyı terk etmekle tehdit etmişti. O dönemde NATO Genel Sekreteri olan Jens Stoltenberg, geçen yıl yayımlanan anılarında, “Eğer protesto amacıyla ayrılma tehdidini gerçekleştirseydi, paramparça olmuş bir NATO’nun enkazını toparlamak bize kalacaktı” diye yazmıştı.
