Türk Jandarma Teşkilatı 187 Yıldır Huzur Sağlıyor
Türk Jandarma Teşkilatı, 1839’dan bu yana vatandaşların güvenliğini sağlamak için kesintisiz görev yapıyor.
Devlet arşivlerinde ilk kez 1839 yılında kaydedilen Türk Jandarma Teşkilatı, 2016 yılında İçişleri Bakanlığı’na bağlanarak, 187 yıldır vatandaşların huzur ve güvenliğini sağlamak için gece gündüz çalışmaktadır.
Teşkilatın ilk düzenlemesi olan “Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi” 14 Haziran 1869’da yürürlüğe girmiştir. Bu düzenleme ile zabıta birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları hukuki bir çerçeveye oturtulmuş, her ilde piyade ve süvarilerden oluşan birer “zaptiye alayı” kurulmuştur.
Arşivlerde 1839 tarihli jandarma tayin kararnameleri bulunduğundan, Türk Jandarma Teşkilatı’nın kuruluş tarihi 14 Haziran 1839 olarak kabul edilmektedir. Tanzimat Fermanı’nın ilanı ile bu tarih birleştirilerek, resmi kuruluş tarihi belirlenmiştir.
Sadrazam Sait Paşa, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında modern bir zabıta teşkilatı oluşturmak amacıyla İngiltere ve Fransa’dan subaylar getirerek, 20 Kasım 1879’da “Umum Jandarma Merkeziyesi”ni kurmuştur.
1908’de İkinci Meşrutiyet’in ilanıyla birlikte, Jandarma Teşkilatı Rumeli’de elde ettiği başarılar neticesinde 1909’da yeniden yapılandırılmış ve “Umum Jandarma Kumandanlığı” adı altında “Harbiye Nezareti”ne bağlanmıştır.
Hukuki Statü ve Yenilikler
Jandarma birlikleri, 1914-1918 yılları arasında Birinci Dünya Savaşı ve 1919-1922 yılları arasında Kurtuluş Savaşı’nda iç güvenlik görevlerini sürdürürken, birçok cephede de yurt savunmasına katılmıştır. Cumhuriyet’in ilanından sonra, Jandarma Teşkilatı tekrar düzenlenmiş ve 1918’de kapatılan Jandarma Astsubay Okulu İzmit’te yeniden açılmıştır. Ayrıca, seyyar jandarma birlikleri güçlendirilmiş ve sabit jandarma bölge müfettişlikleri ile il jandarma alay komutanlıkları yeniden teşkilatlandırılmıştır.
Teşkilat, 10 Haziran 1930’da 1706 sayılı Jandarma Kanunu ile hukuki statüsünü kazanmıştır. 1937’de yürürlüğe giren “Jandarma Teşkilat ve Vazife Nizamnamesi” ile 1939’da jandarma, “Sabit Jandarma Birlikleri”, “Seyyar Jandarma Birlikleri”, “Jandarma Eğitim Birlikleri” ve “Okullar” olarak dört gruba ayrılmıştır.
1956 yılında yürürlüğe giren 6815 sayılı kanun ile jandarmaya, dönemin Gümrük ve Tekel Bakanlığı’na bağlı olan sınır, kıyı ve kara sularının emniyet ve korunması görevleri devredilmiştir.
Modernleşme Süreci
1957’de jandarma sınır birlikleri tugaylara dönüştürülmüş, 1961’de jandarma bölge komutanlıkları kurulmuştur. 1963 yılında Foça Jandarma Komando Okulu açılmıştır. İlk Jandarma Bölge Komutanlığı ise 1961 yılında Ankara’da hizmet vermeye başlamıştır.
1968 yılında Diyarbakır’da kurulan ilk Jandarma Havacılık Birliği, Jandarma’nın gökyüzündeki gözü olmuştur. Zamanla jandarmanın kıyı ve kara sularının korunması görevleri devredilmiştir. 1983 yılında yürürlüğe giren 2803 sayılı kanun ile jandarmanın teşkilat, görev ve yetkileri belirlenmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin ardından 27 Temmuz 2016’da çıkarılan 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile İçişleri Bakanlığı’na bağlanmıştır.
