Jet yakıtı stokları 7 yılın dibinde: Fiyat alarmı

Jet yakıtı stokları, Amsterdam-Rotterdam-Antwerp bölgesinde 7 yılın en düşük seviyesine indi. Avrupa’nın günlük açığı 510 bin varile çıkabilir.

Ortadoğu’da devam eden çatışmalar, Avrupa’nın enerji tedarik zincirleri üzerindeki baskıyı artırıyor. Bölgeden yapılan sevkiyatların azalması, Avrupa jet yakıtı piyasasında arz sıkışıklığını derinleştirirken jet yakıtı stokları da son yılların en düşük seviyelerine geriledi.

Avrupa’nın yılın son çeyreğinde günlük yaklaşık 510 bin varil jet yakıtı açığıyla karşılaşacağı tahmin ediliyor. Aynı dönemde ABD’de günlük 18 bin varillik sınırlı bir arz fazlası, Asya-Pasifik bölgesinde ise 419 bin varillik fazla oluşması bekleniyor.

Avrupa alternatif tedarik kaynaklarına yöneliyor

Ortadoğu’daki savaşın başlamasının ardından bölgeden Avrupa’ya yönelen jet yakıtı akışında belirgin düşüş yaşandı. Bu gelişme, Avrupa’nın ithalatının yaklaşık yarısını karşılayan geleneksel tedarik zincirlerinde aksamalara neden oldu.

Açığı azaltmaya çalışan Avrupa, son aylarda daha uzak üretim merkezlerinden alım yapmaya başladı. Nijerya, ABD ve Kanada’dan sevkiyatlar artarken Güney Kore de Avrupa için giderek daha önemli bir tedarikçi konumuna geldi.

Ancak yeni kaynaklardan gelen ürün miktarındaki yükselişe rağmen, yılın son üç ayında oluşması beklenen açığın tamamen kapatılması şu aşamada zor görünüyor. Sevkiyatların uzak mesafelerden yapılması, Avrupa’nın tedarik maliyetlerini de artırabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.

Güney Kore’den Avrupa’ya gönderilen jet yakıtı miktarının eylül ayında günlük yaklaşık 129 bin varile ulaşacağı öngörülüyor. Bu seviyenin, Ekim 2022’den bu yana kaydedilen en yüksek aylık hacim olması bekleniyor.

Güney Kore rafinerilerinin üretimi artırması, Avrupa’ya yönelen sevkiyatların yükselmesini sağladı. Ülkede jet yakıtı üretimi temmuz ayında yaklaşık 13,89 milyon varile çıkarak son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Rafinerilerin işlediği ham petrol miktarı da haziran ayına kıyasla yüzde 16 artarak günlük 2,7 milyon varile yükseldi.

Stoklardaki düşüş dikkat çekiyor

Arz sıkışıklığının en belirgin göstergelerinden biri, Amsterdam-Rotterdam-Antwerp (ARA) bölgesindeki depolama verileri oldu. Avrupa’nın başlıca petrol rafineri, depolama ve ticaret merkezlerinden ARA’daki jet yakıtı stokları, 10 Eylül haftasında son yedi yılın en düşük seviyesine indi.

Stoklardaki gerileme, Avrupa’nın dış kaynaklardan gelecek yeni kargolara olan bağımlılığını artırıyor. Güney Kore’den yapılan sevkiyatların yükselmesine karşın mevcut ithalat hacminin beklenen açığı tek başına karşılaması beklenmiyor.

Asya-Pasifik’te oluşması öngörülen arz fazlası, Avrupa için alternatif bir kaynak oluşturuyor. Avrupa ile Asya arasındaki fiyat farkının açılması, uzun mesafeli taşıma maliyetlerine rağmen jet yakıtının Asya’dan Avrupa’ya gönderilmesini ekonomik hale getirebiliyor.

Güney Kore’nin yanı sıra Çin’deki rafinerilerin ihracat artışı da küresel ticaret rotalarını etkiliyor. Çin’in ağustos ayındaki jet yakıtı ihracatının rekor seviyeye ulaşması, Asya’yı Avrupa’daki arz açığının azaltılmasında öne çıkan bölgelerden biri haline getiriyor.

Havayolları açısından tablo daha da önem taşıyor. Jet yakıtı, şirketlerin en büyük gider kalemleri arasında yer alıyor. Arz sıkışıklığının petrol fiyatlarındaki hareketlilikle birleşmesi, havayollarının operasyonel maliyetleri üzerinde ek baskı oluşturabilir ve bilet fiyatlarına yönelik zam riskini artırabilir.

Enerji akışının yönü belirleyici olacak

Avrupa jet yakıtı piyasasının önümüzdeki aylardaki seyri, büyük ölçüde Ortadoğu’dan yapılan enerji sevkiyatlarının normale dönüp dönmeyeceğine bağlı olacak. Çatışmaların sürmesi ve bölgeden gelen akışın önceki seviyelerine ulaşamaması halinde Avrupa’nın ABD, Afrika ve Asya’dan daha fazla ürün çekmesi gerekecek.

Avrupa’nın dördüncü çeyrekte günlük 510 bin varile ulaşması beklenen açığı, yalnızca yeni tedarikçilerden gelecek kargolarla kısa sürede kapatması kolay görünmüyor. Jet yakıtı stokları yedi yılın en düşük seviyesindeyken yaşanabilecek yeni bir kesinti, havacılık sektörünün yakıt maliyetleri üzerindeki baskıyı daha da artırabilir.

KAYNAK: EKONOMİM.COM