BM: Küresel Kum Talebi Ekosistemleri Tehdit Ediyor
BM raporu, küresel kum talebinin sürdürülebilir arzı aştığını ve ekosistemleri tehdit ettiğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, hızlı kentleşme ve inşaat faaliyetleri nedeniyle artan küresel kum talebinin, sürdürülebilir arzı geride bıraktığını ve bu durumun ekosistemler ile geçim kaynakları üzerinde ciddi tehditler oluşturduğunu ortaya koydu.
BM Çevre Programı (UNEP) tarafından hazırlanan raporda, inşaat ve diğer çeşitli amaçlar için yılda yaklaşık 50 milyar ton kum kullanıldığı belirtiliyor. Mevcut eğilimler doğrultusunda, kum talebinin 2060 yılına kadar iki katına çıkmasının beklendiği ifade ediliyor. Bu artışın hızı, doğal stokların yenilenme kapasitesinin çok üzerinde bir seviyede seyrediyor.
Kum, dünya genelinde sudan sonra en fazla sömürülen doğal kaynak olmasına rağmen, kullanımı büyük ölçüde denetimsiz bir şekilde devam ediyor. UNEP, kumun, yüz binlerce yıl süren jeolojik süreçlerle yenilenme hızından çok daha hızlı bir şekilde tüketildiğini vurguluyor.
Rapor, sürdürülemez kum çıkarımının, balıklar, kaplumbağalar, kuşlar ve yengeçler gibi türler için kritik yaşam alanlarını tehdit eden çevresel bozulmalara yol açtığını belirtiyor. Ayrıca, artan talep ve karasal kum kaynaklarının tükenmesi, deniz dibi tarama faaliyetlerine yönelimi artırmış durumda; bu faaliyetlerin yarısının Deniz Koruma Alanları içerisinde gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
UNEP raporunda, kumun doğal ekosistemlerden koparılarak, suyun filtrelenmesi ve kıyı şeritlerinin erozyondan korunması için kullanılmak yerine, beton, asfalt ve cama dönüştürülerek “ölü kuma” dönüştürüldüğü ifade ediliyor.
UNEP Cenevre Küresel Kaynak Bilgi Veritabanı Direktörü Pascal Peduzzi, “Kum; deniz seviyesinin yükselmesi, fırtına dalgaları ve kıyı akiferlerinin tuzlanmasına karşı ilk savunma hattımızdır; bu tehlikeler iklim değişikliği ile daha da şiddetlenmektedir.” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Rapor, küçük Karayip ada devletlerinde kum madenciliğinin habitat kaybına, kirliliğe ve deniz kaplumbağaları gibi türlerin zarar görmesine neden olduğunu da aktarıyor. Ayrıca, kıyı erozyonunu hızlandırarak balık stoklarını azaltması sebebiyle yerel ekonomileri de tehdit etmekte.
Son olarak, rapor, Güneydoğu Asya ve Latin Amerika gibi bölgelerde değerli mineraller içeren ve bazen “kara kum” olarak adlandırılan manyetik kum madenciliğine yönelik artan ilgiye dikkat çekiyor.
