ABD’den S-400 Açıklaması: Türkiye-ABD İlişkileri Yeniden Şekilleniyor
ABD Büyükelçisi Barrack, S-400 ve F-35 konularında önemli açıklamalarda bulundu. Türkiye-ABD savunma ilişkilerinde yeni bir dönem mi başlıyor?
ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Antalya Diplomasi Forumu 2026 çerçevesinde gerçekleştirdiği açıklamalarda, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin önemli başlıklarından biri olan S-400 ve F-35 konularına dair dikkat çekici mesajlar verdi. Barrack, uzun bir süredir iki ülke arasında gerginliğe yol açan S-400 tedarik sürecinin çözülme aşamasına geldiğini belirterek, “S-400 meselesinin yakında çözüme kavuştuğunu göreceksiniz” ifadelerini kullandı.
Türkiye’nin F-35 Lightning II programından çıkarılmasına rağmen, askeri ve savunma sanayii ilişkilerinin tamamen kesilmediğini vurgulayan Barrack, ilerleyen dönemlerde Türkiye’nin programa yeniden katılımının gündeme gelebileceğini dile getirdi. Mevcut durumda iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin yeniden yapılandırıldığını belirten Barrack, F-35 dosyasının da bu çerçevede tekrar ele alınabileceğine işaret etti.
Büyükelçi Barrack, Türkiye’nin F-16 Fighting Falcon tedarik ve modernizasyon sürecinin yeniden gündeme geldiğini ifade ederken, savunma sanayi iş birliğinin farklı alanlarda devam ettiğini kaydetti. Ayrıca, Boeing ile yürütülen projeler ve ekonomik konular üzerinden ilişkilerde ilerleme sağlandığını belirtti.
Türkiye, Eylül 2017’de Rusya ile acil ihtiyaç kapsamında S-400 Hava Savunma Füze Sistemi tedariki için 2.5 milyar dolarlık bir anlaşma imzalamıştı. Anlaşma çerçevesinde, 1.3 milyar dolarlık ilk S-400 filosunun bileşenleri Temmuz 2019 itibarıyla Türk Hava Kuvvetleri’ne teslim edildi. Ancak ABD ve NATO, S-400 sisteminin ittifak altyapısıyla uyumsuz olduğunu ve F-35 için ciddi bir güvenlik riski oluşturduğunu savunmuştu. S-400 radarlarının F-35 gibi gizli platformlar hakkında veri toplayabileceği ve bu bilgilerin Rusya’ya sızabileceği iddiaları gündeme gelmişti. Bununla birlikte, S-300 kullanıcısı olan Yunanistan’a F-35 tedariki yakın geçmişte onaylanmıştı.
Türkiye’nin S-400 teslimatını 2019’da başlatmasının ardından ABD, Türkiye’yi F-35 programından çıkardı. Ortak üretim rolü sona ererken, teslim edilmesi planlanan uçaklar verilmedi ve Türk savunma sanayi firmalarının üretim zincirindeki rolleri kaldırıldı. Bu durum, NATO tarihinde bir müttefikin ilk kez böyle bir programdan çıkarılması olarak dikkat çekti. ABD, 2020’de Türkiye’ye CAATSA yaptırımlarını uygulamaya koydu ve bu yaptırımların gerekçesi, Rus savunma sanayii ile yapılan anlaşma oldu. Bu adım, krizi yalnızca askeri değil, ekonomik ve stratejik boyuta taşıdı.
F-16 Fighting Falcon konusu, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasının ardından bir ara çözüm ve kapasite koruma adımı olarak gündeme geldi. Türkiye, 2021’de ABD’den 40 adet yeni F-16 Blok 70 ve 79 adet modernizasyon kiti talep etti. Ancak satış süreci, ABD Kongresi’ndeki siyasi itirazlar, Türkiye-ABD ilişkilerindeki gerginlik ve İsveç’in NATO üyeliği süreci nedeniyle uzun süre tıkandı. 2024’te Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğini onaylamasıyla birlikte süreç yeniden aktif hale geldi ve ABD yönetimi satışa onay verdi. Bu gelişmeyle birlikte F-16 tedarik süreci yeniden canlanmış oldu ve modernizasyon paketi de bu sürece dahil edildi.
