Avrupa’da Zeytinyağı Denetimlerinde Ciddi Eksiklikler Tespit Edildi

Avrupa Sayıştayı’nın raporu, zeytinyağı denetimlerinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koydu.

Avrupa Sayıştayı’nın (ECA) yayımladığı son rapor, Avrupa Birliği’nin zeytinyağı kontrol sisteminde önemli eksiklikler olduğunu gözler önüne serdi. Denetçiler, bazı uygunluk kontrollerinin yetersiz kaldığını ve risk bazlı denetimlerde ciddi boşluklar bulunduğunu belirtti. Bu durum, zeytinyağının kalitesi, güvenliği ve izlenebilirliği açısından potansiyel riskler oluşturuyor.

Avrupa Birliği, dünya zeytinyağı üretiminin yüzde 61’ini, ihracatın yüzde 65’ini ve tüketimin yüzde 45’ini gerçekleştirmekte. Ancak, Birlik, kendi yıllık üretiminin yaklaşık yüzde 9’una denk gelen miktarda zeytinyağı ithalatı da yapıyor. Bu durum, iç piyasada denetim ve izlenebilirliğin önemini artırıyor.

Raporda, zeytinyağının etiketleme, kategori doğrulama ve pestisit testleri gibi alanlarda sıkı bir denetim gerektirdiği vurgulandı. Ancak denetçiler, bazı uygunluk kontrollerinin yeterli olmadığını ve piyasanın bazı bölümlerinin risk bazlı denetimlere dahil edilmediğini tespit etti. Bu tür eksikliklerin, sistemsel kırılganlık yaratarak kaliteyi olumsuz etkileyebileceği ifade ediliyor.

ECA, zeytinyağının izlenebilirliğinde üye ülkeler arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu belirtti. İspanya ve İtalya gibi ülkelerin, zeytinin menşeinden nihai ürüne kadar tedarik zincirini takip etmek için elektronik kayıt sistemleri kullandığı bildirildi. Ancak tüm ülkelerde aynı düzeyde izleme ve denetim yapılmadığı vurgulandı.

Rapora göre, Avrupa içinde üretilen zeytinyağında pestisit kalıntı kontrolleri genel olarak etkili bir şekilde yürütülüyor. Bununla birlikte, karışım kuralları ve izlenebilirliğe ilişkin bazı düzenlemelerin yeterince net olmaması, ülkeler arasında farklı uygulamalara yol açıyor. Zeytinyağının birden fazla AB ülkesinden veya AB dışı kaynaklardan gelmesi durumunda sınır ötesi izlenebilirliğin zorlaştığı da belirtiliyor. Özellikle farklı hasat yıllarının ya da farklı kategorilerin karıştırılmasına dair yasal şartların yetersizliği, kontrol sürecinde belirsizlik yaratıyor.

Denetim çalışması 2018-2023 dönemini kapsarken, Belçika, Yunanistan, İtalya ve İspanya incelendi. Bu ülkelerden İspanya, İtalya ve Yunanistan, toplamda AB üretiminin yaklaşık yüzde 91’ini oluşturuyor.