PPWR Uygunluk Beyanını Kim Hazırlar? Türk İhracatçılar için Rehber

PPWR uygunluk beyanı kim tarafından hazırlanır? Türk ihracatçılar için 2026 yılına yönelik rehber niteliğinde bilgiler.

Avrupa Birliği’nin 2025/40 sayılı Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü çerçevesinde, PPWR uygunluk beyanının hazırlanmasından esasen ambalajın imalatçısı sorumlu tutulmaktadır. Ambalaj tedarikçileri, gerekli teknik bilgileri sağlarken, AB’deki ithalatçılar belgelerin kontrolünü yapar. Danışmanlar veya yazılım araçları ise hazırlık aşamasında destek sunabilir. Ancak, bu destekleyici roller, imalatçının hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

PPWR, 11 Şubat 2025 tarihinde yürürlüğe girmiş ve genel hükümleri 12 Ağustos 2026’dan itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Bu nedenle, uygunluk değerlendirmesi ve teknik dosya ile AB uygunluk beyanı ile ilgili görev dağılımı artık yalnızca gelecekteki bir hazırlık olarak değil, aynı zamanda uygulanabilir hükümler açısından da ele alınmalıdır.

Şirketler, genellikle “PPWR uygunluk belgesi” veya “PPWR belgesi” terimleriyle arama yapmaktadır. Ancak, tüzükteki resmi terim AB uygunluk beyanı olarak geçmektedir. İngilizce kaynaklarda bu belge EU Declaration of Conformity veya kısaca DoC olarak adlandırılmaktadır.

PPWR uygunluk beyanı, bir kamu kurumu veya belgelendirme kuruluşu tarafından her ambalaja verilen standart bir sertifika değildir. Bu beyan, imalatçının ambalajın geçerli PPWR gerekliliklerini kendi sorumluluğu altında karşıladığını yazılı olarak beyan ettiği bir belgedir.

PPWR’ın 39. maddesine göre, AB uygunluk beyanı, ambalajın sürdürülebilirlik ve etiketleme gerekliliklerini karşıladığını göstermelidir. Beyan, Ek VIII’ye uygun bir model yapıda hazırlanmalı ve Ek VII’de belirtilen unsurları içermelidir.

Laboratuvar analizleri, tedarikçi beyanları veya üçüncü taraf değerlendirmeleri, uygunluk beyanına destek sağlayabilir. Ancak bu belgeler, PPWR uygunluk beyanının yerini almaz.

PPWR’ın 15. maddesi, imalatçının ambalajı AB pazarına sunmadan önce 38. maddede belirtilen uygunluk değerlendirmesini yapma veya yaptırma ve Ek VII’de düzenlenen teknik dokümantasyonu hazırlama yükümlülüğünü getirmektedir. Uygunluk sağlandığında, imalatçı 39. maddeye uygun olarak ve Ek VIII’deki model yapıyı kullanarak AB uygunluk beyanını düzenler.

Bu süreç, Madde 15 → Madde 38 → Ek VII → Madde 39 → Ek VIII şeklinde bir zincir içinde değerlendirilmelidir. Madde 38, ambalajın 5 ila 12. maddelerdeki uygulanabilir gerekliliklere uygunluk değerlendirmesinin Ek VII’deki prosedüre göre yapılmasını öngörmektedir. Ek VII, bu prosedürü Modül A — İç Üretim Kontrolü olarak tanımlamaktadır.

Avrupa Komisyonu’nun 5 Haziran 2026 tarihli C(2026) 3702 final sayılı PPWR uygulama rehberine göre, uygunluk değerlendirmesi imalatçı tarafından veya onun adına bir laboratuvar ya da belgelendirme sistemi tarafından gerçekleştirilebilir. Ancak, uygunluk beyanına dayanak oluşturan hukuki sorumluluk her zaman imalatçının üzerindedir.

Uygunluk beyanı veya belgenin bazı bölümleri, danışmanlar, laboratuvarlar, yetkili temsilciler ya da yazılım sağlayıcıları tarafından hazırlanabilir. Avrupa Komisyonu rehberi, beyanın imalatçı tarafından veya yazılı yetkiyle atanan bir temsilci tarafından düzenlenebileceğini; tedarikçi bilgilerinin de bu süreçte önemli olduğunu belirtmektedir.

Ancak dışarıdan alınan destek, imalatçının ambalajı uygun şekilde piyasaya sunma sorumluluğunu devretmez. PPWR’ın 39. maddesi uyarınca, imalatçı, AB uygunluk beyanını düzenleyerek ambalajın tüzüğe uygunluğuna dair sorumluluğu üstlenmektedir.

Yazılım tarafından oluşturulan bir PDF belgesi, ambalajın PPWR’a uygun olduğunu kanıtlamaz. Beyanın, teknik dosya, tedarikçi belgeleri, test sonuçları ve uygulanabilir gerekliliklere ilişkin değerlendirmelerle desteklenmesi gerekmektedir.

PPWR uygunluk beyanı, imalatçının ambalajın uygulanabilir gerekliliklere uygun olduğunu belirttiği bir sonuç belgesidir. PPWR teknik dosyası ise bu beyanın hangi tasarım bilgilerine, malzeme verilerine, testlere ve teknik değerlendirmelere dayandığını gösteren bir kanıt yapısıdır.

Ek VII’ye göre teknik dokümantasyon; ambalajın genel tanımını, kullanım amacını, tasarım ve üretim bilgilerini, bileşen malzemelerini, kullanılan uyumlaştırılmış standartları veya diğer teknik şartnameleri, uygunsuzluk risklerinin analizini ve test raporlarını içerebilir.

Bu nedenle, yalnızca PPWR uygunluk beyanı şablonunun doldurulması yeterli değildir. Beyandaki her iddianın teknik dosyada izlenebilir bir karşılığı olmalıdır.

PPWR’a göre, imalatçı, ambalajı veya ambalajlı ürünü üreten gerçek ya da tüzel kişi olabilir. Ancak üretimin başka bir şirkete yaptırılması, siparişi veren ve ürünü kendi adı veya markasıyla piyasaya sunan şirketin imalatçı sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Bir şirket ambalajı veya ambalajlı ürünü kendi adı ya da markası altında tasarlatıyor veya ürettiriyorsa imalatçı olarak kabul edilebilir. Ambalaj üzerinde başka bir tedarikçinin markasının bulunması bu değerlendirmeyi değiştirmez.

Türk gıda, kozmetik, kimya veya tüketici ürünleri şirketi, kendi markasını taşıyan ürünü kendisi için tasarlanan şişe, kutu, kapak ve etiketle AB’ye gönderiyorsa, ambalajı başka bir firmadan satın almış olması imalatçı sorumluluğunu otomatik olarak kaldırmaz.

Avrupa Komisyonu rehberine göre, markasız ambalajlarda imalatçı, ambalajı fiilen üreten tedarikçi veya ambalajlı ürünü piyasaya sunan taraf olabilir. Belirleyici ölçüt, ambalaj siparişini kimin verdiği ve tasarım özelliklerine kimin karar verdiğidir.

Bu nedenle yalnızca faturada hangi şirketin ambalaj tedarikçisi olarak gösterildiğine bakmak yeterli değildir. Sipariş belgeleri, teknik şartnameler, marka kullanımı, tasarım kararları ve taraflar arasındaki sözleşmeler birlikte incelenmelidir.

PPWR’da mikro işletmeler için özel bir istisna bulunmamaktadır. İmalatçının kim olduğunu ve 15. maddedeki uygunluk yükümlülüklerini etkileyebilecek üç bağlantılı hükmün ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Genel imalatçı tanımı — Madde 3(1)(13)(b): Kendi adı veya markası altında ambalaj ya da ambalajlı ürün tasarlatan veya ürettiren şirket mikro işletmeyse ve ambalajı sağlayan şirket aynı AB üyesi devlette yerleşikse, tedarikçi imalatçı kabul edilmektedir.

İmalatçı yükümlülükleri — Madde 15(12): Kendi adı veya markası altında ambalaj tasarlatan veya ürettiren mikro işletmeye ambalaj sağlayan taraf AB içinde yerleşikse, bu tedarikçi yalnızca 15. madde kapsamındaki yükümlülükler bakımından imalatçı sayılmaktadır. Buradaki “Birlik içinde yerleşiklik” ölçütü, Madde 3’teki “aynı üye devlet” şartından daha farklı bir kapsama sahiptir.

Mikro ithalatçı veya dağıtıcı — Madde 21: AB’deki bir ithalatçı veya dağıtıcı, ambalajı kendi adı ya da markasıyla piyasaya sunuyor veya uygunluğu etkileyen şekilde değiştiriyorsa, normalde imalatçı yükümlülüklerini üstlenir. Bu işletme mikro işletmeyse ve ambalaj tedarikçisi AB içinde yerleşikse, tedarikçi, 15. madde bakımından imalatçı kabul edilmektedir.

Avrupa Komisyonu rehberinde mikro işletme, 10’dan az çalışanı bulunan ve yıllık cirosu veya bilanço toplamı 2 milyon avroyu aşmayan işletme olarak tanımlanmaktadır. Ancak Türkiye’de yerleşik bir şirket yalnızca küçük işletme olduğu gerekçesiyle sorumluluğun tedarikçiye geçtiğini varsaymamalıdır. Hangi hükmün uygulandığı; şirketin rolü, tedarikçinin nerede yerleşik olduğu, marka ve tasarım ilişkisi ile sözleşmeler üzerinden ayrıca değerlendirilmeli.

PPWR’da Türk şirketlerine özgü bağımsız bir ihracatçı rolü bulunmamaktadır. Türk ihracatçının PPWR uygunluk beyanı hazırlayıp hazırlamayacağı, ambalajı veya ambalajlı ürünü kimin ürettiğine, tasarlattığına, markaladığına ve AB pazarına nasıl sunduğuna bağlıdır.

Türk şirketi ambalajı kendisi üretiyorsa, ambalajlı ürünü kendi markasıyla imal ediyorsa, ambalajı kendi teknik şartlarına göre başka bir firmaya ürettiriyorsa veya tasarım kararlarını kontrol ediyorsa imalatçı rolü ortaya çıkabilir.

AB’deki müşteri markayı, ambalaj tasarımını, malzemeyi ve teknik özellikleri belirliyorsa, Türk şirketi yalnızca verilen şartnameye göre üretim yapıyorsa, rol dağılımı farklılaşabilir. Markasız ambalaj bakımından Avrupa Komisyonunun belirleyici ölçütü, siparişi kimin verdiği ve tasarım özelliklerine kimin karar verdiğidir.

Bu durumun yalnızca ticari ifadelerle değil, sözleşmeler, sipariş kayıtları, teknik şartnameler ve fiili karar yetkisi üzerinden gösterilebilmesi gerekmektedir. Aynı ürünün şişesi, kapağı, etiketi, karton kutusu, paleti ve streç filmi bakımından farklı tedarikçiler ve farklı sorumluluk ilişkileri bulunabilir. Bu nedenle rol değerlendirmesi yalnızca şirket seviyesinde değil, ambalaj türü ve bileşeni seviyesinde yapılmalıdır.

PPWR’ın “Ambalaj veya ambalaj malzemesi tedarikçilerinin bilgi yükümlülükleri” başlıklı 16. maddesi, tedarikçiye imalatçının uygunluğu gösterebilmesi için gerekli bilgi ve dokümanları sağlama yükümlülüğü getirmektedir. Bilgiler, imalatçının kolayca anlayabileceği bir veya birden fazla dilde, elektronik ya da kağıt ortamında sunulabilir.

Tedarikçi her durumda nihai ambalajlı ürün adına PPWR uygunluk beyanı hazırlamak zorunda olmayabilir. Ancak imalatçının teknik dosyasını ve uygunluk değerlendirmesini tamamlayabilmesi için gerekli malzeme ve test bilgilerini paylaşması gerekmektedir.

Sağlanacak belgeler, ambalaj türüne göre malzeme bileşimini, teknik özellikleri, geri dönüştürülmüş içerik bilgilerini, ağır metal ve PFAS analizlerini, gıda ile temas uygunluğu belgelerini, üretim kayıtlarını, kullanılan standartları ve test raporlarını içerebilir.

Tedarikçinin genel bir uygunluk yazısı sunması, nihai ambalajlı ürüne ilişkin bütün uygunluk değerlendirmesinin tamamlandığı anlamına gelmez. Belgenin hangi ambalajı, bileşeni, üretim dönemini ve test yöntemini kapsadığı açık olmalıdır.

Örneğin, karton kutu üreticisinin sunduğu teknik belge; kutunun üzerine uygulanan etiket, mürekkep, yapıştırıcı, plastik pencere, kaplama veya sevkiyat sırasında eklenen diğer ambalaj bileşenlerini kapsamayabilir. İmalatçının bütün ambalaj sistemini değerlendirmesi ve kanıtların kapsamını kontrol etmesi gerekmektedir.

PPWR’a göre ithalatçı, AB içinde yerleşik olan ve üçüncü bir ülkeden gelen ambalajı AB pazarına sunan gerçek veya tüzel kişidir. Türkiye’den gönderilen ambalaj veya ambalajlı ürünü AB pazarına ilk kez sunan AB şirketi bu tanım kapsamına girebilir.

PPWR’ın 18. maddesine göre ithalatçı, yalnızca uygulanabilir gerekliliklere uygun ambalajı piyasaya sunabilir. Ambalajı piyasaya sunmadan önce, imalatçının 38. madde kapsamındaki uygunluk değerlendirmesini yaptığını, Ek VII’deki teknik dokümantasyonu hazırladığını, gerekli tanımlama ve iletişim bilgilerini sağladığını ve ambalajın zorunlu belgelerle birlikte sunulduğunu kontrol etmek zorundadır.

İthalatçı ayrıca 18. maddenin 3. fıkrası uyarınca kendi adı, ticari adı veya markası ile iletişim bilgilerini ambalaj üzerinde ya da izin verilen alternatif kanallarda belirtmelidir. 18. maddenin 7. fıkrası uyarınca AB uygunluk beyanının bir kopyasını piyasa gözetimi makamları için hazır bulundurmalı ve teknik dokümantasyonun talep halinde yetkili makamlara sunulabilmesini sağlamalıdır.

İthalatçı veya dağıtıcı, ambalajı kendi adı ya da markası altında piyasaya sunarsa veya daha önce piyasaya sunulmuş ambalajı uygunluğunu etkileyebilecek şekilde değiştirirse, PPWR’ın 21. maddesi uyarınca imalatçı kabul edilebilir.

Bu durumda yalnızca kontrol ve saklama görevlerini değil, PPWR’ın 15. maddesinde imalatçı için belirlenen uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya ve uygunluk beyanı yükümlülüklerini de üstlenebilir. Bununla birlikte ithalatçı veya dağıtıcı mikro işletmeyse ve ambalajı sağlayan taraf AB içinde yerleşikse, Madde 21’in ikinci paragrafındaki özel kural ayrıca dikkate alınmalıdır.

PPWR’ın Ek VIII’indeki model, beyanın imalatçı adına imzalanmasını; düzenlenme yeri ve tarihi ile imzalayan kişinin adı, görevi ve imzasının belirtilmesini öngörmektedir. Bu nedenle belge, imalatçıyı temsil ve ilzam etmeye veya şirket adına ilgili beyanı onaylamaya yetkili kişi tarafından imzalanmalıdır.

Ek VIII’e göre beyanda ambalajın benzersiz tanımı, imalatçının ve varsa yetkili temsilcinin adı ve adresi, beyanın imalatçının tek sorumluluğu altında düzenlendiğine dair ifade, ambalajın izlenebilir tanımı, ilgili AB mevzuatı, kullanılan standartlar veya teknik şartnameler ve varsa onaylanmış kuruluş bilgileri bulunmalıdır.

Yetkili temsilci, yazılı yetkilendirmenin kapsamına göre bazı görevleri yerine getirebilir. Danışman, laboratuvar veya yazılım sağlayıcısı da teknik verileri düzenleyebilir, test gerçekleştirebilir, eksik belgeleri belirleyebilir ve uygunluk beyanı taslağı hazırlayabilir. Ancak dışarıdan destek alınması, imalatçının ambalajı uygun şekilde piyasaya sunma sorumluluğunu devretmez.

PPWR’da imalatçı ve üretici farklı amaçlarla kullanılan iki kavramdır. İngilizce metinde bunlar sırasıyla manufacturer ve producer olarak geçmektedir.

İmalatçı, esas olarak ambalajın teknik uygunluğu, uygunluk değerlendirmesi, PPWR teknik dosyası ve AB uygunluk beyanıyla bağlantılıdır.

Üretici ise genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında ambalaj atıklarının toplanması ve geri kazanılması, ülke bazlı kayıt, raporlama ve mali yükümlülüklerle ilişkili bir kavramdır.

Bir şirket aynı ambalaj için hem imalatçı hem de üretici olabilir. Ancak bazı ticari yapılarda imalatçı bir şirket, belirli bir AB ülkesindeki genişletilmiş üretici sorumluluğunu taşıyan üretici başka bir şirket olabilir.

Türkiye’den AB’deki son kullanıcıya doğrudan satış yapan şirketin teknik uygunluk bakımından imalatçı rolü bulunabilir. Buna ek olarak, şirket, satış yaptığı üye devlette genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki kayıt, raporlama, finansman ve yetkili temsilci yükümlülükleriyle karşılaşabilir.

Üretici kayıtları ve genişletilmiş üretici sorumluluğu uygulamaları ülke bazında yürütüldüğü için bir üye devlette yapılan kayıt, bütün AB ülkeleri için otomatik olarak yeterli olmayabilir.

Rol dağılımı her ambalaj ve ticari ilişki için ayrıca değerlendirilse de yaygın senaryolar PPWR uygunluk beyanı sorumluluğunun hangi tarafa yaklaşabileceğini göstermektedir.

Türk şirketi kutuyu kendi ürün tanımı, tasarımı ve teknik özellikleriyle üretiyorsa imalatçı rolünü üstlenebilir. AB’deki alıcı ise ithalatçı olarak uygunluk değerlendirmesinin yapıldığını ve belgelerin hazırlandığını kontrol eder.

Ürün ve ambalaj Türk şirketinin markasını taşıyor, ambalajın özellikleri de Türk şirketi tarafından belirleniyorsa, şirketin imalatçı sorumluluğu doğabilir. Kutunun, şişenin veya etiketin başka bir tedarikçiden alınması tek başına bu sorumluluğu kaldırmaz.

AB müşterisi markayı, tasarımı, malzemeyi ve teknik özellikleri belirliyorsa, Türk şirketi yalnızca siparişe göre üretim yapıyorsa, rol dağılımında siparişi veren ve tasarım özelliklerine karar veren taraf belirleyici hâle gelebilir. Bu ilişkinin sözleşmeler, teknik şartnameler ve sipariş kayıtlarıyla desteklenmesi gerekmektedir.

İthalatçı ambalajı kendi adı veya markasıyla piyasaya sunar ya da uygunluğu etkileyen bir değişiklik yaparsa Madde 21 kapsamında imalatçı kabul edilebilir ve imalatçıya ait PPWR yükümlülüklerini üstlenebilir.

Türk şirketinin teknik uygunluk bakımından imalatçı rolü bulunabilir. Şirket ayrıca ürünün gönderildiği üye devlette genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki üretici olarak değerlendirilebilir.

Üretim: Ambalajı veya ambalajlı ürünü fiilen hangi şirket üretiyor?

Marka: Ürün ve ambalaj hangi şirketin adı veya markasıyla AB pazarına sunuluyor?

Tasarım: Ambalajın malzemesini, boyutunu, yapısını, baskısını ve diğer teknik özelliklerini kim belirliyor?

Sipariş: Ambalaj siparişini hangi şirket veriyor ve teknik şartnameyi kim onaylıyor?

Ambalaj katmanları: Birincil, ikincil, taşıma ve e-ticaret ambalajlarında roller değişiyor mu?

Mikro işletme: Madde 3, Madde 15(12) veya Madde 21’deki farklı kurallardan hangisi uygulanabilir?

AB ithalatçısı: İthalatçı ambalajı değiştiriyor, yeniden markalıyor veya kendi adıyla piyasaya sunuyor mu?

Satış yöntemi: Ürün AB’de bir ithalatçı üzerinden mi, yoksa doğrudan son kullanıcıya mı satılıyor?

Teknik kanıtlar: Malzeme bilgileri, analizler ve test raporları hangi tedarikçiden alınacak?

İmza yetkisi: PPWR uygunluk beyanını şirket adına kim onaylayacak ve imzalayacak?

İlk aşamada AB’ye gönderilen bütün ambalajlar envantere alınmalı; birincil, ikincil, taşıma ve e-ticaret ambalajları ayrı ayrı kaydedilmeli. Her ambalaj için marka sahibi, tasarım kararını veren taraf, sipariş sahibi, fiili üretici, tedarikçi ve AB ithalatçısı belirlenmelidir.

İmalatçı, tedarikçi, ithalatçı ve genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamındaki üretici rolleri aynı kayıtta birbirine karıştırılmadan izlenmelidir. Teknik bilgi ve test raporlarının hangi taraftan alınacağı, belgelerin güncellenme sorumluluğu ve tasarım değişikliklerinin nasıl bildirileceği sözleşmelere yansıtılmalıdır.

Ambalaj tanımlayıcıları, PPWR teknik dosyası, test raporları, tedarikçi belgeleri ve uygunluk beyanıyla ilişkilendirilmelidir. Ambalajın tasarımı, malzemesi, üretim yöntemi veya tedarikçisi uygunluğu etkileyebilecek şekilde değiştiğinde teknik dosya ve beyan yeniden değerlendirilmeli.

PPWR’ın 15. maddesinin 3. fıkrasına göre tek kullanımlık ambalajlara ilişkin teknik dokümantasyon ve AB uygunluk beyanı, ambalajın piyasaya sunulmasından itibaren beş yıl; yeniden kullanılabilir ambalajlarda ise 10 yıl saklanmalıdır.

Bir şirketin yalnızca ihracatçı olarak tanımlanması, PPWR uygunluk beyanını kimin hazırlayacağını belirlemiyor. Yükümlülük; ambalajı veya ambalajlı ürünü kimin ürettiğine, tasarlattığına, markaladığına ve AB pazarına hangi yapı içinde sunduğuna göre şekilleniyor.

PPWR uygunluk beyanından kural olarak imalatçı sorumlu tutulmaktadır. Tedarikçiler gerekli teknik bilgileri sağlarken, AB ithalatçısı belgeleri ve süreci kontrol eder, yetkili temsilci ile dış hizmet sağlayıcılar ise görev sınırları içinde hazırlığa destek verebilir.

Şirketlerin PPWR uygunluk beyanı şablonunu doldurmadan önce her ambalaj türü ve bileşeni için rol haritası çıkarması, yanlış taraf adına düzenlenen veya yeterli kanıta dayanmayan belgelerle karşılaşma riskini azaltabilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Şirket, sözleşme veya ambalaj özelinde hukuki ya da teknik uygunluk görüşü oluşturmaz.