İklim Değişikliği Avrupa’yı Sarsıyor: Aşırı Sıcaklıklar Artıyor
Yeni bir çalışma, Avrupa’daki aşırı sıcaklıkların insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle önemli ölçüde arttığını gösteriyor.
Avrupa’daki bir grup bilim insanı, iklim değişikliği ve emisyon kaynaklarının etkilerini daha iyi anlamak amacıyla yenilikçi bir matematiksel model geliştirdi. Bu model, 2010-2024 yılları arasında Avusturya ve Orta ile Güney Avrupa’nın büyük bir kısmında aşırı sıcaklıkların, 1961-1990 dönemine kıyasla yaklaşık 10 kat arttığını ortaya koyuyor.
Gottfried Kirchengast liderliğindeki Graz Üniversitesi ekibi, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve seller gibi aşırı hava olaylarının risklerini hesaplamak için yeni bir yaklaşım benimsedi. Bu model, aşırı hava olaylarının sıklığını, süresini, şiddetini ve mekânsal yayılımını analiz edebilme yeteneğine sahip. Böylece, emisyon kaynaklı aktörlerin iklim üzerindeki etkilerini daha iyi değerlendirmek mümkün hale geliyor.
Kirchengast, modelin uzun dönemli iklim verileri ile desteklenmesi durumunda, aşırı hava olaylarına dair metriklerin her yıl ve on yıllık periyotlarla izlenebileceğini belirtti.
Yeni yöntemle yapılan araştırmalar, Avusturya ve Avrupa genelindeki aşırı sıcaklık olaylarındaki değişimleri incelemek için 1961-2024 yıllarına ait günlük maksimum sıcaklık verilerini kullandı. Aşırı sıcaklık eşiği, her bir lokasyonda 1961-1990 dönemindeki günlük değerlerin %1’ini aşan sıcaklık olarak belirlendi. Avusturya’da bu eşik 30 derece, güney İspanya’da 35 derece, Finlandiya’da ise yaklaşık 25 derece olarak tespit edildi.
Weather and Climate Extremes dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, 2010-2024 döneminde Avusturya ve çevresinde aşırı sıcaklık düzeyi, 1961-1990 dönemine göre 10 kat artış göstermiştir. Kirchengast, bu büyük artışın doğal değişkenliğin çok ötesinde olduğunu ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkilerini daha önce hiç olmadığı kadar net bir şekilde ortaya koyduğunu ifade etti.
Geçtiğimiz yaz, Avrupa genelinde aşırı sıcaklıkların neden olduğu binlerce ölüm kaydedildi. Kıtanın birçok bölgesinde sıcaklıklar 40 dereceye kadar yükseldi ve birçok ülke kuraklıkla mücadele etmek zorunda kaldı. Imperial College London ve London School of Hygiene & Tropical Medicine araştırmacıları, Avrupa’daki 854 kenti inceleyerek, bu dönemde tahmin edilen 24.400 sıcaklığa bağlı ölümün %68’inin iklim değişikliği ile bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Çalışmaya göre, iklim değişikliği sıcaklıkları 3,6 derece artırdı.
2025 yazında aşırı hava olaylarının ekonomik maliyetinin en az 43 milyar Euro olması beklenirken, 2029 yılına kadar toplam maliyetin 126 milyar Euro’ya ulaşması öngörülüyor. Eylül ayında Mannheim Üniversitesi’nden Dr. Sehrish Usman liderliğindeki bir çalışma, 2025 yazında sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve sellerin AB bölgelerinin dörtte birini etkileyebileceğini gösterdi. Araştırma, doğrudan kayıpların 2024 yılında AB’nin ekonomik çıktısının %0,26’sına karşılık geldiğini ortaya koydu. Ancak, araştırmanın yazarları, aşırı hava olaylarının bir arada meydana gelmesinin yarattığı bileşik etkilerin hesaba katılmadığını ve bu nedenle tahminlerin muhtemelen düşük olduğunu vurguladı.
