Kömür Ticaretinde Hürmüz Gerilimi Yeniden Canlanıyor
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, kömür ticaretini yeniden gündeme taşıyor. Enerji güvenliği endişeleri artıyor.
İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen Geneva Dry konferansında, sektör temsilcileri Hürmüz Boğazı’ndaki artan gerilimin deniz yoluyla taşınan kömür ticaretini canlandırdığı görüşünde birleşti. Gemi sahipleri, analistler ve operatörler, enerji güvenliği kaygılarının kömürü küresel gündemin merkezine taşıdığını ifade etti.
D’Amico Dry COO’su Benjamin Wilkes’in moderatörlüğünde yapılan oturumda, kömür piyasası, enerji güvenliği, jeopolitik riskler ve küresel enerji dönüşümünün geleceği gibi konular ele alındı. Wilkes, kömürün beklenmedik bir şekilde direncini koruduğunu ve sürekli olarak yeniden gündeme geldiğini belirtti.
Panelde, Orta Doğu’daki artan istikrarsızlığın doğalgaz tedarikinde risk oluşturduğu ve bu durumun ülkeleri termik kömüre yönelttiği vurgulandı. Arrow araştırma şirketinin araştırma başkanı Burak Çetinok, 2025’in başında deniz yoluyla taşınan kömür ticaretinin görünümünün zayıf olduğunu, küresel kömür hacimlerinin yaklaşık yüzde 4 azaldığını ve bu durumun 60 milyon tonluk bir yük kaybına denk geldiğini söyledi.
Ancak Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimlerin artmasıyla birlikte bu görünümün hızla değiştiğini belirten Çetinok, mevcut enerji krizinin kömüre olan talebi artırdığını ve bunun daha başlangıç olduğunu ifade etti. Arrow’un tahminlerine göre, mevcut kriz küresel piyasada 55 ila 65 milyon ton arasında ek kömür talebi yaratabilir.
Seanergy Maritime Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Stamatis Tsantanis, filosunun yaklaşık yüzde 40’ının kömür taşımacılığında kullanıldığını belirtti. Tsantanis, kömürün sonunun henüz gelmediğini, özellikle Avustralya-Uzak Doğu, Kolombiya-Uzak Doğu ve Avustralya-Avrupa uzun mesafe rotalarında güçlü bir talep gözlemlediklerini ifade etti.
Paneldeki diğer sektör temsilcileri, enerji piyasalarındaki tartışmaların sadece karbonsuzlaşma değil, aynı zamanda enerji dayanıklılığı ekseninde şekillendiğini dile getirdi. Star Bulk Carriers Operasyon Direktörü Nicos Rescos, hükümetlerin enerji arz güvenliği ve stratejik rezervlere daha fazla odaklandığını belirtti.
Avrupa, Japonya ve Güney Kore’nin kömür santrallerinin ömrünü yeniden değerlendirdiği, Çin’in ise mevcut krizlere karşı en hazırlıklı ülke olduğu ifade edildi. Wah Kwong Maritime Transport Holdings Genel Müdürü William Fairclough, Çin’in 2021 enerji krizinden önemli dersler çıkardığını ve kömür güvenliğini artırmaya odaklandığını söyledi.
Panelde, yenilenebilir enerji yatırımlarının devam etmesine rağmen, elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 60’ının hâlâ kömürden sağlandığı ve kömürün talep zirvelerinde kritik bir yedek kapasite işlevi gördüğü belirtildi. Ayrıca, yenilenebilir enerji kaynaklarının piyasalara getirebileceği dalgalanmalar da tartışıldı. Çetinok, hava koşullarına bağlı üretim dalgalanmalarının kömür talebinde ani artışlara yol açabileceğini ifade etti.
Hindistan’ın kömür bazlı enerji kapasitesini hızla artırdığı, Endonezya’nın ihracat kotaları ve kısıtlamalarının küresel piyasada belirsizlikler yarattığı kaydedildi. Fairclough, küresel talep artışının devam etmesi halinde Endonezya’nın ihracat kısıtlamalarını gevşetmek zorunda kalabileceğini belirtti.
Panelin en güçlü mesajlarından biri, kuru yük piyasasında gemi arzının sınırlı kalmaya devam edeceği yönündeydi. Tsantanis, önümüzdeki üç yıl içinde yaklaşık 1.100 kuru yük gemisinin 20 yaşına ulaşacağını, buna karşın Çin tersanelerindeki yeni gemi inşa kapasitesinin 2030’a kadar büyük ölçüde dolu olduğunu ifade etti. Tsantanis, mevcut koşulların kuru yük gemi sahipleri açısından destekleyici olduğunu vurguladı.
Kömürün önemini kamuoyu önünde savunmaktan çekinen şirketlerin bile ticaretin merkezinde bu emtianın bulunduğunu kabul ettiği görüldü. Fairclough, Wah Kwong’un kamsarmax filosundaki faaliyetlerin yaklaşık yüzde 60’ının kömür ticaretiyle bağlantılı olduğunu belirtti. “İnsanlar bu konu hakkında konuşmayı pek sevmiyor ama kömür hâlâ piyasanın temel taşlarından biri” dedi.
Dünyanın önde gelen emtia taşımacılığı etkinliklerinden biri olan Geneva Dry konferansı, gelecek yıl 27-28 Nisan tarihlerinde yeniden Cenevre’de düzenlenecek.
