Küresel Piyasalarda Jeopolitik ve Ticari Gerilimler Etkili Olacak

Küresel piyasalar, artan jeopolitik ve ticari gerilimlerle haftaya satış ağırlıklı başladı. ABD’nin gümrük vergileri piyasaları etkiliyor.

Küresel piyasalarda, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı alma girişimine karşı çıkan Avrupa ülkelerine gümrük vergisi uygulama kararı sonrasında ticari ve jeopolitik gerilimlerin artmasıyla birlikte haftaya satış ağırlıklı bir başlangıç yapıldı. Bu durum, yatırımcıların risk algısını artırarak piyasalarda belirsizlik yarattı.

Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada, Grönland ile ilgili tartışmaların dünya barışını tehdit ettiğini belirterek, Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almanya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Finlandiya’dan ABD’ye ithal edilen mallara 1 Şubat’tan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını, bu oranın 1 Haziran’da yüzde 25’e çıkarılacağını duyurdu. Bu gelişmeler, borsaların yapay zeka ve teknoloji hisseleri öncülüğünde rekor seviyelere ulaşmasının ardından yeni bir sınavla karşı karşıya kalabileceği öngörülüyor.

Analistler, ABD’nin ticari yaptırımlarının Avrupa hükümetlerinin ellerindeki ABD varlıklarını azaltma ve avroyu destekleme olasılığını artırabileceğini ifade etti. Geçen hafta Trump ile ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell arasındaki gerilimin tırmanması, bankanın bağımsızlığına yönelik endişeleri artırdı. Powell’ın görev süresinin dolmasının ardından yeni Fed başkanının kim olacağına dair belirsizlikler de yatırımcılar arasında kaygı yarattı.

Trump, Fed başkanlığı için adı geçen Beyaz Saray Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett’i mevcut görevinde tutmak istediğini belirtirken, analistler Hassett’in daha piyasa dostu bir isim olarak öne çıktığını, ancak Beyaz Saray ile olan bağlantısının bankanın bağımsızlığına yönelik endişelere yol açabileceğini vurguladı. Ayrıca, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump’ın Fed başkan adaylarından BlackRock’ta yönetici olan Rick Rieder ile perşembe günü görüştüğünü ve yeni Fed başkanının Trump’ın Davos’a yapacağı ziyaret öncesinde veya sonrasında açıklanmasının beklendiğini belirtti.

Trump, 6 Ocak protestoları sonrası kendisine yönelik banka hizmetlerini sonlandıran JPMorgan Chase’e dava açacağını da duyurdu. Fed yetkililerinin açıklamaları da dikkatle takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michelle Bowman, iş gücü piyasasındaki iyileşme olmadan politika ayarlamalarına gitmenin gerekliliğini vurguladı. Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson ise mevcut politika duruşunun, faiz oranlarına ilişkin ayarlamaların kapsamı ve zamanlamasını belirlemek için Fed’i iyi bir konumda bıraktığını ifade etti.

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, küresel petrol arz fazlası nedeniyle jeopolitik petrol risk priminin sınırlı kalmasının beklendiğini, bunun İran ve Venezuela’daki üretim belirsizliklerini telafi edebileceğini bildirdi. Makroekonomik verilere bakıldığında, ABD’de sanayi üretimi geçen yıl aralık ayında aylık bazda yüzde 0,4 ile beklentilerin üzerinde arttı. Kapasite kullanım oranı da aynı dönemde 0,2 puan artışla yüzde 76,3’e yükseldi.

Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) her yıl düzenlediği yıllık toplantılar, bu yıl 19-23 Ocak tarihleri arasında İsviçre’nin Davos kasabasında gerçekleştirilecek. 130 ülkeden katılımcının yer alacağı toplantılarda, jeopolitik riskler ve küresel borçların arttığı bir dönemde ‘Diyalog Ruhu’ teması işlenecek. Trump’ın zirve kapsamındaki konuşmasını 21 Ocak’ta yapması planlanıyor.

Bu gelişmelerle birlikte ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 1 baz puan azalarak yüzde 4,22’de, dolar endeksi ise yüzde 0,2 düşerek 99,2 seviyesine geriledi. Jeopolitik ve ticari riskler ile Fed’e dair endişelerin etkisiyle yatırımcıların güvenli liman arayışı artarken, altının ons fiyatı 4.690,9 dolarla rekor seviyeyi gördü. Cuma günü kapanışa göre yüzde 1,8 artarak 4.663,6 dolardan işlem görüyor. Gümüşün ons fiyatı da 94,1 dolarla rekor seviyeyi test etti ve yüzde 4 artışla 93 dolarda seyrediyor. Brent petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,1 artarak 63,6 dolara yükseldi.

New York borsasında ise Dow Jones endeksi yüzde 0,17, S&P 500 endeksi yüzde 0,06 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,06 değer kaybetti. ABD’de bugün Martin Luther King Jr. Günü nedeniyle borsa kapalı olacak. Analistler, bu hafta açıklanacak büyüme verisinin piyasaların odak noktası olacağını belirtiyor.

Avrupa borsaları da satış ağırlıklı bir seyir izliyor. Avrupa Parlamentosu’ndaki büyük siyasi gruplar, Trump’ın Grönland nedeniyle Avrupa ülkelerine tarife uygulanacağını açıklamasının ardından, Avrupa Birliği (AB) ile ABD arasında temmuzda uzlaşılan ticaret anlaşmasının onaylanmayacağını bildirdi. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, AB üyesi ülkelerin liderlerinin Grönland konusunda olağanüstü toplanacağını duyurdu. Ayrıca, AB ile Güney Ortak Pazarı (MERCOSUR) arasında 25 yıldır müzakere edilen ticaret anlaşması imzalandı.

Cuma günü Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,30, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,11, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,04 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,65 değer kaybetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.

Asya borsalarında ise karışık bir seyir gözlemleniyor. Çin’in büyüme verisinin olumlu gelmesi, risk iştahını bir nebze artırdı. Çin ekonomisi, iç talepteki zayıflık ve fiyatlardaki deflasyon eğilimine rağmen 2025’te yüzde 5 büyüme kaydetti. Japonya piyasaları ise siyasi belirsizlikler nedeniyle dalgalı bir seyir izliyor. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae’nin erken seçimle ilgili açıklamaları bekleniyor. Japonya’da tahvil faizleri tarihi zirvelere ulaştı.

Cuma günü BIST 100 endeksi, alış ağırlıklı bir seyir izleyerek günü yüzde 1,70 değer kazanarak 12.668,52 puandan kapandı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise yatay seyirle 14.369 puandan kapandı. Dolar/TL ise yüzde 0,2 artışla 43,2753’ten günü tamamladı. Bugün bankalararası piyasada 43,2660’tan işlem görüyor.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, New York’ta gerçekleştirdiği yatırımcı toplantılarını tamamladı. Şimşek, dünyanın önde gelen yatırım kuruluşlarından 300’den fazla yatırımcıyla bir araya geldi. Bugün yurt içinde konut fiyat endeksi ve kısa vadeli dış borç istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesinde enflasyon verileri takip edilecek.

Analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.800 ve 13.000 puanın direnç, 12.500 ve 12.300 puanın ise destek konumunda olduğunu belirtti.