Gürbulak Sınır Kapısı’ndan İran’a TIR Çıkışları Düşüşte
Gürbulak Sınır Kapısı’ndan İran’a yapılan TIR çıkışları %40 azaldı, asıl endişe ise ABD ile ticaretteki olası etkiler.
Gürbulak Sınır Kapısı’ndan günlük olarak yapılan TIR çıkışlarında %40’a varan bir azalma gözlemleniyor. İhracatçılar ise bu durumu, İran’a yönelik artan yaptırımların Türkiye-ABD ticaretine olası yansımalarıyla ilişkilendiriyor.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Yönetim Kurulu Üyesi Başaran Bayrak, İran ile ticaretin giderek zorlaştığını belirterek, “İran ile ticaretimiz genellikle sınır ticareti şeklinde ve ikili güven ilişkilerine dayalı olarak yürütülüyor. Ödemeler çoğunlukla elden ya da kuryeler aracılığıyla gerçekleştiriliyor. Ancak ABD’nin artan yaptırımları ve İran’daki protestolar, karşılıklı ticareti oldukça sıkıntılı bir hale getirdi” dedi. Bayrak, normal dönemde günlük 350-400 aracın geçtiği sınır kapılarında, protestolar sonrasında bu sayının 200’lere düştüğünü ifade ederek, “Taşımalar belirgin bir şekilde yavaşladı. Zaten sınırlı olan ticaret daha da daraldı” diye ekledi.
Bayrak, ihracatçıların asıl endişesinin İran’dan ziyade ABD ile olan ticaret olduğunu vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran ile ticaret yapan ülkelere %25 ek gümrük vergisi uygulanabileceğine dair açıklamalarına dikkat çeken Bayrak, “Eğer Türkiye de bu ülkeler arasında yer alırsa asıl sıkıntıyı o zaman yaşarız. ABD’ye yıllık ihracatımız 13 milyar doların üzerinde. Böyle bir adım, çok daha büyük bir ticaret kaybına yol açabilir” şeklinde konuştu.
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) İcra Kurulu Başkanı Alper Özel, sahadaki durumu değerlendirirken, taşımaların devam ettiğini ancak ciddi iletişim sorunları yaşandığını belirtti. Özel, “Sınır kapıları açık, taşımalarımız sürüyor. Ancak İran’da uygulanan internet kısıtlamaları nedeniyle işlemler yavaş ilerliyor. Firmalar, sürücülerle iletişim kurmakta ciddi sıkıntılar yaşıyor. Buna rağmen Bazargan ve Gürbulak bölgelerinde şu an için önemli bir sorun yok” dedi.
Asset Gümrük Müşaviri Mesut Temel, son günlerde gündeme gelen Trump geriliminin etkilerinin henüz sahaya tam olarak yansımadığını ifade etti. Temel, “Şu an işler normale yakın devam ediyor. Ancak piyasada ciddi bir tedirginlik var. Önümüzdeki günlerde yavaşlama ve yeni aksiyonlar gerekebilir” değerlendirmesinde bulundu.
İran’daki protestoların kara taşımacılığına kıyasla deniz ticaretine etkisinin daha sınırlı olduğu belirtiliyor. Bu ülkeyle taşımalar genellikle karayoluyla yapılıyor. Koster armatörlük şirketlerinden Oras Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Salih Zeki Çakır, İran ve İran üzeri taşımalarında herhangi bir aksama yaşanmadığını belirterek, “Taşıma sayılarımızda bir sorun yok, operasyonlarımız aynen devam ediyor” dedi.
Türkiye ile İran arasındaki ticaretin büyük bölümü sınır ticareti şeklinde gerçekleşiyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2025 yılının ilk 11 ayında Türkiye’nin İran’dan ithalatı yaklaşık 2,3 milyar dolar, İran’a ihracatı ise 2,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Böylece iki ülke arasındaki toplam dış ticaret hacmi 5,1 milyar dolara ulaştı. TİM verileri de 2025 yılında Türkiye’den İran’a yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ihracat yapıldığını ortaya koyuyor.
