Tüketimle Büyüyen Ekonomi: Türkiye İkinci Çeyrekte %2,3 Büyüdü

Türkiye ekonomisi, ikinci çeyrekte %2,3 büyüyerek beklentilerin altında kaldı. Tüketim, büyümenin ana kaynağı oldu.

ŞEBNEM TURHAN

Türkiye ekonomisi, 2023 yılının ikinci çeyreğinde %2,3 oranında bir büyüme gösterdi. Ancak bu oran, piyasa beklentileri olan %2,5 ile %2,9’un altında kaldı. İkinci çeyrekte büyümenin ana kaynağını vatandaşın tüketimi oluştururken, inşaat sektörü 2022 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana ilk kez daralma yaşadı. Tarım ve dış ticaretin olumlu katkıları, büyümeyi destekleyen unsurlar arasında yer aldı.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın ikinci çeyreğine ait gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) verilerini açıkladı. Bu verilere göre, cari fiyatlarla GSYH, bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %36,0 artarak 19 trilyon 869 milyar 747 milyon TL’ye ulaştı. GSYH’nin ikinci çeyrek değeri, ABD doları cinsinden 438 milyar 347 milyon olarak kaydedildi. Yıllıklandırılmış olarak, ekonominin büyüklüğü 1,7 trilyon doları aştı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre %1,1 artış gösterdi.

Tarım ve Sanayi Sektörleri Öne Çıktı

Üretim yöntemiyle hesaplanan GSYH verilerine göre, tarım sektörü ikinci çeyrekte dikkat çekici bir büyüme gösterdi. Hava koşullarının olumlu etkisiyle, tarım sektörü bu çeyrekte %13,3 büyüyerek ekonomik büyümeye 0,45 puan katkı sağladı. Tarımın üçüncü çeyrekte de olumlu hava koşullarıyla büyümeye katkı vermesi bekleniyor. Sanayi sektörü ise ilk çeyrekte yaşadığı daralmanın ardından, %2,4 büyüme göstererek 0,46 puanlık katkı sağladı. Ancak sanayideki büyümenin hızı, önceki dönemlere göre yavaşladı. İmalat sanayi dalında ise büyüme %2,4 olarak gerçekleşti.

İnşaat Sektöründe Negatif Gelişmeler

İnşaat sektörü, 2022 yılının üçüncü çeyreğinden bu yana ilk kez daralma yaşadı ve ikinci çeyrekte %1,9 oranında küçüldü. Bu durum, ekonomiyi 0,11 puan geriletti. İnşaat sektöründeki daralmanın nedeni, 2023 Şubat ayındaki depremin etkileri ve sıkı para politikası ile yüksek faiz oranları nedeniyle azalan talep olarak gösteriliyor. Önümüzdeki çeyreklerde de inşaat sektörünün negatif katkı vermesi bekleniyor.

Ticaret, ulaştırma ve konaklama sektörlerinde de yavaşlama gözlemlendi. Bu sektörler %0,5 büyüyerek 0,12 puanlık katkı sağladı. Hizmet sektörünün önemli bir kalemi olan bilgi ve iletişim hizmetleri ise %8,6 büyüyerek 0,29 puan katkı sağladı. Finans ve sigorta sektörü, %2,1 büyüyerek 0,13 puan katkı sağlarken, gayrimenkul faaliyetleri de %2,1 büyüyerek 0,2 puan katkı sağladı.

Tüketim Büyümeye Katkı Sağladı

Harcamalar yöntemiyle hesaplanan GSYH verilerine göre, Türkiye ekonomisindeki büyümenin büyük bir kısmının vatandaşın tüketiminden kaynaklandığı görülüyor. İlk çeyrekte %5,1 büyüyen vatandaşın tüketimi, ikinci çeyrekte %3,5 büyüyerek 2,33 puan katkı sağladı. Ancak, mevsim ve takvim etkilerinden arındırıldığında, bir önceki çeyreğe göre %1,3’lük bir düşüş yaşandı. Bu durum, iç talebin ivme kaybını gösteriyor.

Devlet Tüketimi ve Yatırımlar Yavaşladı

Devlet tüketimi, ikinci çeyrekte %1,8 oranında daraldı ve büyümeyi 0,21 puan aşağı çekti. Toplam yatırımlar ise %0,6 büyüyerek 0,16 puanlık katkı sağladı. İnşaat yatırımlarındaki gerileme %0,9 olarak kaydedildi. Sıkı para politikası ve finansmana erişim sorunları, yatırımlardaki yavaşlamanın başlıca nedenleri arasında yer alıyor.

Dış Ticaretin Katkısı Pozitif Yöne Döndü

İkinci çeyrekte, ihracat geçen yılın aynı dönemine göre %3,4 daraldı ve büyümeyi 0,76 puan geriletti. Ancak, ithalat %6,4 oranında düşerek büyümeye 1,33 puan katkı sağladı. Böylece dış ticaretin büyümeye katkısı, 6 çeyrek aradan sonra 0,57 puan ile pozitif bir seyir izledi. Stok değişimleri ise büyümeye 0,55 puanlık olumsuz etki yaptı.

Yılın ikinci çeyreğinde vatandaşın tüketimi büyümeyi desteklese de, yatırımlardaki düşüş ve devlet tüketimindeki daralma iç talebin yavaşladığını gösteriyor. Uzmanlar, yılın geri kalanında petrol fiyatlarının artışının dış talep üzerinde baskı oluşturacağını ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın atacağı adımların büyüme üzerinde etkili olacağını belirtiyor.

“Büyümenin Kademeli Artmasını Bekliyoruz”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, büyüme verileri sonrası yaptığı açıklamada, “Ekonomimizin güçlenen makroekonomik temelleri, şoklara karşı direncimizi artırıyor. Dezenflasyon sürecindeki ilerleme ve daha destekleyici küresel koşullar sayesinde önümüzdeki dönemde büyümenin kademeli olarak artmasını bekliyoruz. 2027-2029 dönemi Orta Vadeli Programı ile fiyat istikrarını sağlamak, teknolojik dönüşüm ve verimlilik artışıyla büyüme potansiyelimizi güçlendirmek ve kalıcı refah artışını temin etmek için yol haritamızı ortaya koyacağız,” dedi.