EMCO deposunda bir ayda ikinci patlama ve yangın
EMCO deposunda ikinci patlama Bulgaristan’da sabotaj şüphesini gündeme getirdi. Ukrayna’ya mühimmat sağlayan şirkete ait tesiste yangın çıktı.
Ukrayna’ya mühimmat tedarik eden Bulgar silah üreticisi EMCO’nun Tsareva Livada yakınlarındaki deposunda 11-12 Eylül gecesi patlama meydana geldi ve ardından yangın çıktı. EMCO deposunda ikinci patlama olarak kayıtlara geçen olay, şirketin başka bir tesisinde yaklaşık bir ay önce yaşanan benzer vakayı izledi.
Yerel kaynaklar, depolama tesisinde peş peşe güçlü patlamalar duyulduğunu ve yoğun dumanın çevredeki ormanlık alana yayıldığını aktardı. Olay sırasında tesiste bulunan iki güvenlik görevlisinin bölgeden zamanında ayrıldığı bildirildi. Bulgaristan İçişleri Bakanı da sabotaj olasılığının soruşturulan ihtimaller arasında bulunduğunu açıkladı.
Şirket sabotaj ihtimalini öne çıkardı
EMCO, olayın ardından yaptığı açıklamada patlamanın insan hatasından kaynaklanmadığını savunarak sabotaj iddiasını gündeme taşıdı. Şirket, deponun aylardır kullanılmadığını ve kısa süre önce İçişleri Bakanlığı tarafından denetlendiğini belirtti. Açıklamada, 11 Eylül’deki olayın Bulgar savunma sanayisini hedef alan sabotajlar zincirinden bağımsız değerlendirilemeyeceği ifade edildi.
EMCO’ya ait başka bir depoda 10 Ağustos’ta da patlama ve yangın çıkmıştı. Yetkililer, o olayla ilgili ilk incelemelerde dış müdahaleye işaret eden bir bulguya rastlanmadığını açıklamıştı.
EMCO’nun Ukrayna tedarikindeki rolü
1992 yılında kurulan EMCO; mühimmat ve askeri teçhizat üretimi, onarımı ve modernizasyonu alanlarında faaliyet yürütüyor. Şirket, 2014 yılından bu yana Ukrayna’ya tedarik sağlıyor. Bulgar makamları daha önce ülkenin mühimmat üretiminin yarısından fazlasının doğrudan ya da dolaylı biçimde Ukrayna’ya ulaştığını açıklamıştı.
EMCO’nun sahibi Emilian Gebrev ve şirketi, son on yılda Rusya bağlantılı olduğu öne sürülen sabotaj soruşturmalarında da gündeme geldi. Bulgar savcılar, 2011-2020 döneminde meydana gelen ve Lovnidol’daki EMCO deposundaki patlamayı da kapsayan dört silah tesisi olayında altı Rus vatandaşını soruşturdu.
Savcılar, Bulgaristan’daki patlamalar ile 2015’te Gebrev’e yönelik zehirleme girişimi ve 2014’te Çekya’da yaşanan mühimmat deposu patlamaları arasında olası bağlantı bulunduğunu bildirdi. Bellingcat ve The Insider tarafından yürütülen araştırmalarda ise zehirleme girişimi ile bazı patlamalar, Rus askeri istihbaratına bağlı olduğu öne sürülen 29155’inci Birim’le ilişkilendirildi. Moskova bu suçlamaları reddediyor.
Avrupa’daki benzer vakalar
Son patlama, Ukrayna’ya savunma ürünleri sağlayan Avrupa’daki tesislerde son dönemde görülen yangın, patlama ve şüpheli sabotaj olaylarına ilişkin endişeleri artırdı. Ağustos ayında İtalya’da, Ukrayna’ya 155 milimetrelik topçu mühimmatı üreten bir fabrikadaki yangın soruşturma konusu olmuştu.
Yılın başlarında Ukrayna’nın önemli tedarikçilerinden Rheinmetall’e ait bir tesiste meydana gelen patlamada altı kişi yaralanmıştı. The Telegraph da ağustos sonunda Batılı istihbarat kaynaklarına dayanarak Rusya’nın Avrupa’daki savunma tesislerine yönelik saldırılarda yerel suç gruplarından yararlandığını öne sürmüştü.
Almanya’da bir savunma şirketine yönelik kundaklama olayında Rus istihbaratının rolü bulunduğundan şüphelenilirken, Estonya’da Ukrayna’ya tedarik yapan bir askeri robot üreticisinin tesisindeki yangın araştırılmıştı. Çekya’da ise Ukrayna için insansız hava aracı ve termal optik üreten bir tesiste çıkan yangınla bağlantılı dört şüpheli gözaltına alınmıştı.
