İran’daki Savaş Gübre Tedarikini Tehdit Ediyor: Haftada 10 Milyar Öğün Riski
İran’daki savaş, gübre tedarikinde ciddi aksamalara yol açarak haftada 10 milyar öğünün kaybını tehdit ediyor.
Dünyanın önde gelen gübre üreticilerinden Yara’nın CEO’su Svein Tore Holsether, İran’daki savaşın Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları olumsuz etkilediğini ve bunun sonucunda küresel gıda üretiminin tehdit altında olduğunu ifade etti. Holsether, gübre eksikliğinin haftada 10 milyara kadar öğünün üretilememesine yol açabileceğini vurguladı.
BBC ile yaptığı röportajda, Körfez bölgesindeki çatışmaların gübre ve gübre üretiminde kullanılan temel hammaddelerin tedarikini riske attığını belirten Holsether, mevcut durumun dünya genelinde yaklaşık 500 bin ton azotlu gübre üretimini engellediğini kaydetti. “Bu durum gıda üretimi için ne anlama geliyor? Gübre eksikliği nedeniyle her hafta 10 milyara kadar öğün üretilemeyebilir,” dedi.
Yara CEO’su, azotlu gübre kullanılmaması durumunda bazı ürünlerin ilk sezonda verimliliğinin yüzde 50 oranında düşebileceğini belirtti. Bu etkinin özellikle Asya, Güneydoğu Asya, Afrika ve Latin Amerika gibi bölgelerde daha belirgin şekilde hissedileceğini ifade etti. Holsether, zaten yetersiz gübre kullanılan Sahra Altı Afrika gibi yerlerde verim kaybının daha da ağır olabileceği konusunda uyarıda bulundu.
Birleşmiş Milletler verilerine göre, üre, potas, amonyak ve fosfat gibi gübrelerin dünya ticaretinin yaklaşık üçte biri normal koşullarda Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. İran’daki savaş nedeniyle bu güzergâh üzerindeki sevkiyatların aksaması, küresel gübre piyasasında önemli fiyat artışlarına yol açtı. Haberlere göre, gübre fiyatları, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın başlangıcından bu yana yüzde 80 oranında yükseldi.
Holsether, çatışmaların devam etmesi durumunda zengin ve yoksul ülkeler arasında gıda için bir “ihale savaşı” yaşanabileceği uyarısında bulundu. Avrupa’nın böyle bir fiyat rekabetine dayanabileceğini ancak bunun bedelini daha kırılgan ülkelerin ödeyebileceğini vurguladı. “Avrupa bu durumda gıdayı kimin elinden alıyor, bunu düşünmeli,” diyerek gıda erişimi, kıtlık ve açlık riskine dikkat çekti.
Analistlere göre, gübre sıkıntısının Asya’daki etkisi, ilkbaharda ekilmesi gereken ürünlerin yıl sonunda daha düşük rekolteyle hasat edilmesiyle gıda fiyatlarına yansıyacak. İngiltere’de gıda kıtlığı beklenmese de, üreticilerin artan maliyetlerinin önümüzdeki aylarda market fiyatlarına yansıması öngörülüyor. BM Dünya Gıda Programı ise Orta Doğu’daki çatışmaların 2026 yılında 45 milyon kişiyi daha akut açlık riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini tahmin ediyor.
