Körfez’deki Lojistik Operatörleri Hürmüz Krizini Aşıyor
Körfez bölgesindeki lojistik operatörleri, Hürmüz krizi nedeniyle alternatif kara ve deniz yollarını hızla devreye alıyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Körfez bölgesindeki lojistik operatörlerini alternatif kara ve deniz rotalarını hızla devreye almaya zorladı. Devlet destekli bir yönlendirme olmaksızın, özel sektör yeni ticaret koridorları oluştururken mevcut güzergâhlardaki kapasiteyi de artırmayı hedefliyor.
Krizin en belirgin etkilerinden biri, Suudi Arabistan ile Umman arasındaki yeni kara bağlantısında görüldü. Trafik akışı, Suudi Arabistan’daki Alkwifiriah kasabasından başlayarak Salwa yakınlarındaki Suudi-Katar sınır hattına ve oradan Shaybah Petrol Sahası üzerinden Ramlet Khelah Sınır Kapısı’na yöneldi. Ocak 2023’te açılan bu güzergah, “Boş Çeyrek” olarak bilinen çöl bölgesindeki hareketli kumlar nedeniyle yıllarca ertelenmişti. Yeni otoyol, eski güzergahlara kıyasla seyahat süresini yaklaşık 16 saat azaltırken, Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden yapılan dolambaçlı geçişleri de büyük ölçüde ortadan kaldırdı.
Umman Özel Ekonomik Bölgeler ve Serbest Bölgeler İdaresi verilerine göre, Ramlet Khelah sınır kapısından geçen ticaret hacmi Şubat ayında 300 milyon dolara ulaşırken, Mart ayında bu rakam yaklaşık üç kat artarak 830 milyon dolara yükseldi. Sınır hattında en yoğun taşınan ürünler arasında gübre, inşaat malzemeleri, gıda, ilaç ve makineler yer aldı. Nakliye şirketi Ramool Transportation, Mart 2026’da elde ettiği gelirin, 2025 yılının tamamını geçtiğini duyurdu.
Suudi Arabistan ve Umman, yeni ticaret hattını desteklemek amacıyla 2021 yılında ortak bir ekonomik bölge kurulması konusunda anlaşma sağlamıştı. Umman iç kesimlerinde kurulacak Al Dhahirah Özel Ekonomik Bölgesi’nin gelecek yıl faaliyete geçmesi planlanıyor. Bu bölge içerisinde ayrıca Asyad Group tarafından işletilecek bir kara limanı da yer alacak. Ancak ekonomik bölgenin ana odak noktasının lojistikten ziyade üretim faaliyetleri olması bekleniyor.
Bu arada Suudi Arabistan Demiryolları, ülkenin doğu ve batı kıyıları arasında bağlantıyı güçlendirmek amacıyla beş yeni yük koridoru geliştirmeye yönelik çalışmalar yürütüyor. Yeni plan kapsamında özellikle Dammam, Jubail, Ras Al Khair, Al Kharj ve Hail merkezlerinden Kızıldeniz limanlarına erişimin artırılması hedefleniyor. Krallığın ayrıca, Dammam’dan başlayarak Riyad üzerinden Ürdün sınırındaki Al Hadithah Sınır Kapısı’na uzanan 85 numaralı Kuzey Uluslararası Karayolu’nun kapasitesini genişletmesi gerektiği ifade ediliyor. Suriye’deki iç savaşın büyük ölçüde sona ermesiyle birlikte bu güzergah artık Tartus ve Latakia limanlarına kadar daha etkin bir şekilde kullanılabiliyor.
Küresel konteyner şirketleri de yeni hibrit lojistik çözümleri geliştirmeye başladı. MSC Mediterranean Shipping Company, Mayıs 2026 itibarıyla Antwerp çıkışlı yeni bir servis başlatmayı planlıyor. Bu modelde konteynerler önce Cidde ve Kral Abdullah Limanı’na taşınacak, ardından kamyonlarla doğu kıyısındaki Dammam’a aktarılacak. Buradan ise besleyici gemi servisleriyle Cebel Ali Limanı, Khalifa Sanayi Bölgesi ve Körfez’deki diğer limanlara sevkiyat yapılacak. Hapag-Lloyd da Suudi Arabistan ve Umman üzerinden yeni kara taşımacılığı seçenekleri sunmaya başladı.
Yeni lojistik ağlarının karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, kamyon ve şoför eksikliği olarak öne çıkıyor. Ancak sektördeki yüksek gelir fırsatlarının bu açığı zamanla azaltabileceği öngörülüyor. Bununla birlikte, liman kapasitesi sorununun çok daha uzun vadeli bir problem olduğu belirtiliyor. Khor Fakkan Limanı ve Fujairah Limanı mevcut durumda sınırlı kapasiteyle faaliyet gösteriyor. Özellikle Khor Fakkan’ın kapasitesinin hiçbir zaman yıllık 3 milyon TEU seviyesini aşmadığı, buna karşılık Cebel Ali Limanı’nın yaklaşık 25 milyon TEU kapasiteye sahip olduğu kaydediliyor. Sohar Limanı ve Salalah Limanı ise verimli operasyonlarıyla dikkat çekiyor. Salalah Limanı’nın 2023 yılında dünyanın en verimli ikinci konteyner limanı seçildiği bildiriliyor. Ancak uzmanlar, her iki limanın da hızla artan talep nedeniyle ciddi kapasite baskısıyla karşı karşıya olduğunu vurguluyor.
