Kooperatiflerin İhracat Başarısı: 5 Ayda 47 Milyon Dolar

Türkiye’de üreticilerin uluslararası pazarlara erişimini destekleyen kooperatifler, 2023 yılının ocak-mayıs döneminde toplamda 47 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Bu süreçte, 73 kooperatif ülkenin dış ticaretine katkıda bulundu.

6 Temmuz Uluslararası Kooperatifler Günü dolayısıyla yapılan değerlendirmelerde, bu yılki kutlama temasının “Barışçıl Bir Dünya İçin Kooperatifler” olduğu belirtildi. Bu tema ile kooperatiflerin ekonomik kalkınmanın yanı sıra dayanışma, toplumsal uyum ve barışın güçlenmesine sağladığı katkılara dikkat çekilmesi hedefleniyor.

Türkiye’deki kooperatifler, üretimin artırılması, istihdamın desteklenmesi, kadın girişimciliğinin güçlendirilmesi ve kırsal kalkınma gibi birçok alanda ekonomiye önemli katkılar sağlıyor. Üreticilerin bir araya gelerek daha düşük maliyetlerle üretim yapmalarına olanak tanıyan kooperatifler, aynı zamanda finansmana erişim ve ürünlerini daha geniş pazarlara ulaştırma konusunda da kritik bir rol üstleniyor.

Kooperatiflerin Güçlendirilmesi İçin Yeni Stratejiler

Kooperatiflerin daha güçlü, rekabetçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması amacıyla yeni strateji ve çalışmalar hız kazanıyor. Özellikle Ticaret Bakanlığı’nın koordinasyonunda, ilgili kurumlarla işbirliği içinde hazırlanan 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı, kooperatifçiliğin gelişimine uygun bir ekosistem oluşturmayı hedefliyor. Bu genelge ile kooperatiflerin kurumsal ve mali kapasitelerinin güçlendirilmesi ve dijital dönüşüm süreçlerinin hızlandırılması öncelikli hedefler arasında yer alıyor.

KOOP-DES ile Proje Destekleri

Ticaret Bakanlığı’nın “Mayıs 2026 Kooperatif Veri Bülteni”ne göre, Türkiye’de yaklaşık 50 bin kooperatif bulunuyor. Bu kooperatiflerin en fazlası 708 ile Ankara’da, ardından 686 ile İzmir, 493 ile İstanbul, 373 ile Muğla ve 341 ile Antalya geliyor. Bakanlık, 2020 yılından bu yana kooperatiflere proje bazında destekler sunan Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) aracılığıyla, özellikle kadınların çoğunluğunu oluşturduğu kooperatiflerin üretim ve istihdama katkı sağlayacak projelerine destek veriyor.

KOOP-DES kapsamında, 2020-2025 yılları arasında 848 kooperatifin 907 projesine toplamda 151,5 milyon lira hibe sağlandı. Ayrıca, Kredi Garanti Fonu (KGF) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) arasında imzalanan protokolle kooperatiflere 4,5 milyar liralık kredi paketi sunuldu.

Destek Tutarlarında Artış

Bu yıl, destek tutarlarında da artış sağlandı. Kooperatiflerin makine ve ekipman alımları ile kadınların çoğunluğunu oluşturduğu kooperatiflerin yaşlı ve engelli bakım merkezleri, çocuk kulüpleri, kreş ve gündüz bakımevleri için yapacakları yatırımlara yönelik destek üst limiti 400 bin liradan 1 milyon liraya çıkarıldı. Ayrıca, kooperatif ürünlerinin tanıtımı için sergi ve fuar katılımlarına yönelik destek üst limiti 60 bin liradan 150 bin liraya yükseltildi. Nitelikli personel istihdamı desteği ise bir personel için yıllık 420 bin lira, iki personel için toplamda 840 bin lira olarak belirlendi.

Kooperatiflerin İhracat Katkısı Artıyor

Küçük üreticilerin uluslararası pazarlara ulaşımında önemli bir rol oynayan kooperatiflerin dış ticarete katkısı son yıllarda artış göstermektedir. 2019 yılında kooperatiflerce gerçekleştirilen toplam ihracat 61,2 milyon dolar iken, bu rakam geçen yıl 96,2 milyon dolara yükseldi. 2023 yılının mayıs ayı itibarıyla ise kooperatifler toplamda 47 milyon dolarlık dış satım gerçekleştirdi. İhracat yapan kooperatif sayısı da artış gösterdi; 2019 yılında 12 kooperatif dış satım yaparken, bu sayı geçen yıl 55’e ulaştı. 2023 yılının ocak-mayıs döneminde ise toplam 73 kooperatif ülke ihracatına katkıda bulundu.