Mukhtar Gasımlı Gemisi Kerç Kanalı’nda Dron Saldırısına Uğradı
Kerç Kanalı’nda Mukhtar Gasımlı gemisine yönelik dron saldırısı gerçekleşti. Olayın detayları ve geminin durumu henüz netlik kazanmadı.
Kerç Boğazı’nın güneyinde seyir halindeki Mukhtar Gasımlı adlı genel kargo gemisinin 22 Temmuz 2026 tarihinde bir dron saldırısına uğradığı bildirildi. İlk denizcilik raporları, geminin isabet aldığını gösterirken, saldırının kesin koordinatları, geminin hangi bölümünün vurulduğu, hasarın boyutu ve mürettebatın durumu hakkında henüz resmi bir açıklama yapılmamıştır. Olayın, Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri tarafından 21 ve 22 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilen 13 gemilik saldırı dalgasının bir parçası olduğu düşünülmektedir. Ancak, Ukrayna’nın yayımladığı açıklamada hedef alınan gemilerin isimleri belirtilmediğinden, Mukhtar Gasımlı’nın bu bağlamda dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.
Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert “Madyar” Brovdi, 22 Temmuz sabahı yaptığı açıklamada, “MoLoChKa” adı verilen operasyon kapsamında 48 saat içinde bir tanker, 10 kuru yük gemisi ve iki römorkör dahil olmak üzere toplam 13 deniz aracının hedef alındığını duyurdu. Brovdi, 6 Temmuz’dan bu yana Azak Denizi’nde 126, Karadeniz’de ise 70 gemi ve deniz aracının vurulduğunu öne sürdü. Böylece Ukrayna’nın açıkladığı toplam sayı 196’ya ulaştı. Ancak, Kyiv Independent, son 13 gemiye ilişkin Ukrayna açıklamasını bağımsız olarak doğrulayamadığını vurguladı.
Ukrayna tarafından açıklanan 196 rakamı, bu gemilerin battığı veya tamamen kullanılamaz hale geldiği anlamına gelmiyor. Brovdi’nin açıklamalarında gemilerin “ateşle uyarıldığı”, “avlandığı” veya “vurulduğu” ifadeleri kullanılmaktadır. Reuters’ın bölgedeki deniz trafiğine dair incelemesine göre, Ukrayna’nın saldırı yönteminin büyük ölçüde gemileri batırmak yerine seyrüsefer, haberleşme, köprüüstü ve sevk sistemlerini devre dışı bırakmaya yönelik olduğu belirtiliyor. Bu nedenle, saldırı görüntülerindeki bir patlama, geminin battığını veya ağır yapısal hasar aldığını kanıtlamıyor.
Mukhtar Gasımlı’nın açık AIS kayıtları, geminin saldırı öncesinde Samsun’dan Rostov’a doğru seyrettiğini göstermektedir. VesselFinder’daki son kayda göre, gemi Karadeniz’de 6,1 knot hızla ilerlemekte ve varış noktası olarak Rostov Limanı’nı bildirmekteydi. 19 Temmuz gecesi için tahmini varış zamanı veriliyordu. Aynı kayıtta geminin su çekimi 3,2 metre olarak görülürken, AIS sinyalinin dört gün önce kesildiği belirtilmektedir. Maritime Optima kayıtları da geminin 18 Temmuz’da Samsun’dan ayrıldığını ve Rostov yönüne hareket ettiğini göstermektedir. Ancak AIS bilgisinin güncel olmaması nedeniyle geminin saldırı anındaki kesin mevkii ve seyir yönü bağımsız olarak doğrulanamamaktadır.
Geminin Rostov rotası, normal koşullarda Kerç Boğazı’ndan geçiş gerektirmektedir. Bununla birlikte, 19 Temmuz için bildirilen tahmini varış zamanının saldırı tarihinden önce olması, geminin 21 veya 22 Temmuz’da dönüş seyrinde bulunmuş olabileceğini, boğaz geçişi için beklemiş olabileceğini ya da AIS varış bilgisinin güncellenmemiş olabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu durumlar henüz kesin olarak doğrulanmamıştır. Denizcilik haberlerinde AIS hedef ve varış bilgilerinin kaptan tarafından elle girildiği, bazen güncellenmediği ve savaş bölgelerinde sinyal kesintilerinin olağan hale geldiği unutulmamalıdır.
Mukhtar Gasımlı, bazı ilk paylaşımlarda “Türk gemisi” olarak tanımlansa da gemi Türk bayrağı taşımamaktadır. Güncel gemi takip ve sicil verilerine göre Mukhtar Gasımlı, Gine-Bissau bayrağı altında kayıtlı bulunmaktadır. Geminin IMO numarası 9311892, MMSI numarası 630001297 ve çağrı işareti J5BH4 olarak gösterilmektedir. Dolayısıyla gemi için kullanılabilecek en doğru ifade “Türkiye bağlantılı” veya “Türkiye’den yönetilen gemi” olacaktır.
Gemi sicili ve denizcilik istihbaratı kayıtlarına göre Mukhtar Gasımlı’nın emniyetli işletme yönetimini, yani ISM yöneticiliğini İstanbul merkezli Palmali Gemiçilik ve Acentelik yürütmektedir. Geminin ticari yöneticisi Spring Marine Denizcilik, kayıtlı sahibi ise MG Shipping 1 Co Ltd olarak gösterilmektedir. Palmali Gemiçilik ve Acentelik’in Beşiktaş’taki merkezinden yürüttüğü filo yönetimi nedeniyle geminin Türkiye bağlantısı güçlü olmakla birlikte, bu bağlantı gemiyi hukuken Türk bayraklı hale getirmemektedir. Bayrak devleti Gine-Bissau, kayıtlı malik ayrı bir şirket, teknik ve ticari yönetim ise Türkiye bağlantılı kuruluşlar tarafından yürütülmektedir.
Bazı eski gemi veri tabanlarında Mukhtar Gasımlı hâlâ Liberya bayraklı ve 636 ile başlayan eski MMSI numarasıyla gösterilmektedir. Güncel VesselFinder, MarineTraffic ve Maritime Optima kayıtları ise geminin Gine-Bissau bayrağına geçtiği konusunda birbiriyle örtüşmektedir. Bu farklılık, geminin yakın dönemde bayrak değiştirmesinden ve bazı ikincil veri tabanlarının eski sicil bilgilerini korumasından kaynaklanmaktadır. Haberde güncel AIS ve sicil kayıtları esas alınarak Gine-Bissau bayrağı kullanılmaktadır.
Yaklaşık 140 metre uzunluğa ve 17 metre genişliğe sahip Mukhtar Gasımlı, 5 bin 684 grostonluk ve 6 bin 970 ton taşıma kapasiteli bir genel kargo gemisidir. 2004 yılında inşa edilen gemi, saldırı tarihi itibarıyla 22 yaşındadır. Platform, nehir-deniz seferlerine ve Karadeniz ile Azak Denizi limanlarının sığ su koşullarına uygun 006RSD05, diğer adıyla Palmali Trader tasarımına dayanıyor. Geminin ölçüleri ve nispeten düşük su çekimi, Rostov, Don Nehri bağlantılı terminaller ve Azak Denizi limanları gibi bölgelerde çalışmasına imkân sağlamaktadır.
Gemi, Volgograd Gemi İnşa ve Onarım Tersanesi’nde 221 inşa numarasıyla üretilmiştir. Omurgası 20 Ağustos 2003’te kızağa konulan gemi, 5 Haziran 2004’te tamamlanmıştır. Denizcilik kayıtlarında farklı dönemlerde HEYDAR ALIYEV, PALMALI DISCOVERY ve HUNTER 1 adlarıyla yer alan gemi, Mukhtar Gasımlı adını 2024 yılında almıştır. Bu geçmiş, geminin yaklaşık 20 yıldır Karadeniz, Azak Denizi, Marmara ve Don havzasındaki bölgesel kuru yük taşımacılığında kullanıldığını göstermektedir.
Samsun’daki liman programlarında geminin Temmuz ayı başında Yeşilyurt tesisinde 6 bin 125 ton kömür tahliyesi için listelendiği görülmektedir. Daha sonraki AIS verileri geminin 18 Temmuz’da Samsun’dan ayrılarak Rostov’a yöneldiğini göstermektedir. Ancak saldırı sırasında geminin yük taşıyıp taşımadığı bilinmemektedir. Son bildirilen 3,2 metrelik su çekimi, geminin tam yüklü olmadığını düşündürebilir, ancak yalnızca AIS draft bilgisine dayanarak geminin balastta veya boş olduğunu kesin biçimde söylemek mümkün değildir.
Ukrayna, son saldırı dalgasındaki bütün hedefleri Rusya’nın “gölge filosunun” parçaları olarak tanımlamaktadır. Bununla birlikte Mukhtar Gasımlı’nın yaptırım statüsünde önemli bir ayrıntı bulunmaktadır. MagicPort’un 22 Temmuz 2026 tarihli taramasında geminin, OFAC, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve diğer uluslararası yaptırım listeleri dahil 300’den fazla izleme listesinde yaptırım altında olmadığı belirtilmektedir. Aynı sistem, ISM yöneticisi Palmali Gemiçilik ve Acentelik’i de yaptırım uygulanmış bir kuruluş olarak göstermemektedir. Bu ticari tarama resmi bir hukuki görüş yerine geçmez, fakat Ukrayna’nın kullandığı “gölge filo” nitelemesinin her gemi bakımından yayımlanmış bir yaptırım kararıyla eş anlamlı olmadığını ortaya koymaktadır.
Bir geminin yaptırım listesinde bulunmaması, yaptığı seferin niteliğini veya taşıdığı yükün askeri lojistikle bağlantısını tek başına açıklamamaktadır. Aynı şekilde Rus limanına seyir yapması da gemiyi otomatik olarak askeri hedef haline getirmemektedir. Mukhtar Gasımlı’nın saldırı sırasındaki yükü, kiracısı, taşıma sözleşmesi ve nihai yük alıcısı açıklanmadığı için geminin neden hedef seçildiğine ilişkin kesin bir hüküm kurmak mümkün değildir. Ukrayna tarafının genel “gölge filo” açıklaması bulunurken gemiye özgü bir suçlama, yaptırım kaydı veya askeri yük iddiası henüz kamuoyuna sunulmamıştır.
Kerç Boğazı, Karadeniz ile Azak Denizi arasındaki tek deniz geçidi olması nedeniyle Rostov, Taganrog, Azak, Mariupol ve Don Nehri bağlantılı limanların dış dünyaya açılan kapısını oluşturmaktadır. Temmuz ayı boyunca düzenlenen dron saldırılarının ardından Kerç Boğazı ve Don-Azak Kanalı’ndaki ticari geçişler dönem dönem durdurulmuştur. Reuters’ın uydu görüntülerine dayanan incelemesi, saldırılardan önce boğaz geçişi için bekleyen 40’tan fazla gemi bulunduğunu, saldırıların ardından bu yoğunluğun keskin biçimde azaldığını ortaya koymuştur. Seatrade Maritime ise Rus gemilerinin doğu, Ukrayna bağlantılı gemilerin batı kıyılarına yaklaşarak dron saldırılarından kaçınmaya çalıştığını bildirmiştir.
Karadeniz’deki tırmanma yalnızca Rusya bağlantılı gemileri etkilememektedir. Rus kuvvetlerinin Ukrayna limanlarına ve bu limanlara sefer yapan ticaret gemilerine yönelik füze ve dron saldırıları da can kayıplarına, yaralanmalara ve gemi kayıplarına yol açmıştır. Seatrade Maritime, iki tarafın da son haftalarda gemilere ve liman altyapısına yönelik saldırılarını artırdığını bildirirken, Reuters karşılıklı saldırıların tahıl taşımacılığını aksattığını ve uluslararası buğday fiyatlarında sert yükselişe neden olduğunu aktarmıştır.
Uluslararası Denizcilik Örgütü de 13 Temmuz’da yayımladığı açıklamayla Azak Denizi ve Karadeniz’deki sivil ticaret gemilerine yönelik saldırıları kınamıştır. IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, jeopolitik çatışmalardan kaynaklanan saldırıların gemi insanlarını tehlikeye attığını, seyrüsefer emniyetini zayıflattığını ve küresel tedarik zincirlerini bozduğunu belirtmiştir. Mukhtar Gasımlı olayında da ilk sorulması gereken husus, geminin politik veya ticari bağlantısından önce mürettebatın emniyetidir.
Haberin hazırlandığı saat itibarıyla Mukhtar Gasımlı’da can kaybı veya yaralanma olduğuna, yangın çıktığına, geminin sevk kabiliyetini kaybettiğine, su aldığına ya da çevre kirliliği meydana geldiğine dair doğrulanmış bir açıklama bulunmamaktadır. Bu durum, mürettebatın güvende olduğunun veya geminin yalnızca hafif hasar aldığının teyit edildiği anlamına gelmemektedir. Gemi işletmecisinin, bayrak devletinin, bölgedeki deniz kurtarma makamlarının ve Türk makamlarının açıklamaları beklenmektedir.
Mevcut açık kaynaklarla kesin olarak söylenebilen hususlar, geminin Mukhtar Gasımlı olduğu, Gine-Bissau bayrağı taşıdığı, IMO 9311892 numarasıyla kayıtlı bulunduğu, Türkiye merkezli Palmali Gemiçilik ve Acentelik tarafından ISM yönetiminin yürütüldüğü ve son kamuya açık rotasında Samsun’dan Rostov’a seyir bildirdiğidir. Geminin Kerç’in güneyinde dron isabeti aldığına yönelik ilk bilgiler, Ukrayna’nın aynı tarihlerde açıkladığı 13 gemilik operasyonla örtüşmektedir. Ancak saldırının tam yeri, kullanılan dronların sayısı ve tipi, gemideki isabet noktası, hasarın derecesi, yükün niteliği ve mürettebatın durumu henüz teyit edilmemiştir. Deniz haberciliğinde sis bazen denizden değil, savaş propagandasından yükselir; bu olayda da kesin hüküm için resmi hasar ve mürettebat raporunun beklenmesi gerekmektedir.
