Yaş Meyve ve Sebze İhracatında Yeni Rotalar Belirlendi
Mart ayında yaş meyve ve sebze ihracatında önemli değişiklikler yaşandı. Orta Doğu ve Avrupa pazarları öne çıkarken, Asya’da düşüşler görüldü.
Mart ayında Türkiye’nin yaş meyve ve sebze ihracatı %32,5 oranında bir artış gösterirken, pazar dağılımında dikkat çekici değişimler yaşandı. Özellikle Orta Doğu ve Avrupa ülkelerine yapılan ihracat artarken, Asya pazarında ve ABD’de belirgin düşüşler gözlemlendi.
Şubat ve Mart ayları arasında Türkiye’nin ihracatında önemli dalgalanmalar kaydedildi. En yüksek artış, küçük hacimli Orta Doğu ülkelerinde yaşanırken, büyük hacimli bazı Avrupa ve Asya pazarlarında ise ciddi düşüşler meydana geldi. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) verilerine göre, Mart ayında en fazla artış Katar’da gerçekleşti. Şubat ayında 69 bin dolar seviyesinde olan ihracat, Mart’ta 1,04 milyon dolara çıkarak %1.415 gibi büyük bir artış kaydetti. Kuveyt %204, BAE ise %120 oranında artış gösterdi. Suriye ve Bahreyn de artış kaydeden ülkeler arasında yer aldı. Ayrıca, Lübnan ve Özbekistan’da da ihracat önemli ölçüde yükselirken, Afganistan ise Şubat verisi sıfır olmasına rağmen Mart’ta 18 bin dolarlık ihracatla dikkat çekti.
Asya ve Avrupa Pazarlarında Düşüşler
Öte yandan, Asya ve Avrupa pazarlarında en fazla düşüş yaşandı. Japonya’daki ihracat %82 oranında azalırken, Malezya ve Singapur sırasıyla %54 ve %47 oranında geriledi. Büyük hacimli pazarlardan Rusya Federasyonu ve Polonya’da da önemli kayıplar yaşandı. Rusya’dan yapılan ihracat 101 milyar dolardan 80 milyar dolara düşerek, toplam ihracat üzerinde ciddi bir etki yarattı. Belarus ve Mersin Serbest Bölgesi’ndeki düşüşler de dikkat çekici oldu. Bu dalgalanmalar, Türkiye’nin ihracatının hem yeni pazarlara açılma potansiyelini hem de mevcut büyük pazarlardaki kırılganlığını gözler önüne seriyor.
İran’ın Boşluğu Türkiye’ye Yöneldi
Mart ayında Orta Doğu ülkelerine yönelik yaş meyve ve sebze ihracatındaki artışı değerlendiren Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, Türkiye genelinde Mart ihracatının yaklaşık %32,5, Ege Bölgesi’nde ise %11 civarında bir artış gösterdiğini belirtti. Uçak, bu artışın birden fazla etkene dayandığını ifade etti. Artışta en önemli faktörlerden birinin yaz meyvelerinin hasadının başlaması olduğunu vurgulayan Uçak, özellikle çilek gibi ürünlerin ihracata girmesiyle hareketliliğin arttığını dile getirdi. Ayrıca, İran’dan Orta Doğu pazarına giden ürünlerin azalmasıyla talebin Türkiye’ye yöneldiğini belirtti ve fiyat etkisinin de rakamlara yansıdığını vurguladı.
Uçak, “Hem miktar hem değer bazında artış var. Hava koşulları nedeniyle sebze fiyatlarında yaşanan yükseliş de ihracat rakamlarına yansıyor. Önümüzde kiraz, şeftali, nektarin, kayısı ve diğer sert çekirdekli meyvelerin sezonu var. Nisan ortasından itibaren bu ürünlerin devreye girmesiyle artış daha belirgin hale gelecek.” dedi.
Rusya, Polonya ve Ukrayna’daki Düşüş Mevsimsel
Rusya, Polonya ve Ukrayna pazarlarındaki düşüşün kalıcı olmadığını belirten Uçak, bunun tamamen mevsimsel bir geçiş döneminden kaynaklandığını ifade etti: “Kış meyvelerinin sezonu sona erdi, yaz meyveleri ise henüz tam olarak başlamadı. Bu geçiş dönemlerinde geçici düşüşler yaşanabiliyor. Yaz meyveleri başladığında bu pazarlarda da rakamlar tekrar yukarı çıkacaktır.”
Deniz taşımacılığında son dönemde yaşanan navlun artışlarının ihracatçılar için ciddi mağduriyet yarattığını da dile getiren Uçak, bazı firmaların sözleşme yapılmış fiyatların üzerine fahiş artışlar yansıttığını söyledi: “Bir ihracatçımız ürünü gemiye yükledikten sonra navlun bedelinin neredeyse %200 artırıldığını gördü. Bu hem etik değil hem de hukuki açıdan sorunlu. Makul artışlar anlaşılabilir ama bu seviyeler kabul edilemez.” Uçak, bu tür uygulamalara karşı ihracatçıların haklarını araması gerektiğini vurgularken, etik dışı davranan firmalarla ticari ilişkilerin gözden geçirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
