X-energy küçük modüler reaktör projesini ilerletiyor
X-energy küçük modüler reaktör projesi, federal destekle ilerliyor. Seadrift tesisindeki Xe-100 reaktörlerinin maliyeti ve ticari geleceği tartışılıyor.
X-energy’nin geliştirdiği Xe-100 reaktörleri, yüksek çalışma sıcaklıkları ve kararlı yapıları sayesinde sanayi tesislerine hem ısı hem de elektrik sağlama potansiyeli taşıyor. Dow’un Teksas’taki Seadrift petrokimya tesisinde planlanan proje hayata geçerse, yaşlanan buhar ve elektrik üretim altyapısının yerini alacak. Şirket, tesisin yıllık sera gazı emisyonlarının yaklaşık 440 bin metrik ton azalmasını bekliyor.
Dow’un X-energy ile iş birliği yalnızca finansal gerekçelere dayanmıyor. Şirket, 2030’a kadar 2020 seviyesine kıyasla yıllık emisyonlarını 5 milyon metrik ton azaltmayı hedefliyor. Dow yetkilisi Chris Kleiman’a göre projeden çekilerek fosil yakıtlı seçeneklere yönelmek, şirketin sürdürülebilirlik hedefleri açısından geri adım anlamına gelecek.
X-energy’nin federal İleri Reaktör Gösterim Programı kapsamındaki ilk ortağı Washington merkezli elektrik kuruluşu Energy Northwest’ti. Ancak kuruluş, Dow’un projeye dahil olarak daha güçlü bir rol üstlenmesinin ardından 2023’te ortaklıktan ayrıldı. Energy Northwest, kamu elektrik kuruluşlarına maliyetine hizmet veren bir geliştirici olarak, projeyi garantili bir alıcı olmadan başlatacak yeterli sermayeye sahip olmadığını açıklamıştı.
Energy Northwest daha sonra bu alıcıyı Amazon’da buldu. Amazon, Washington eyaletinin merkezindeki kuruluş kontrolündeki bir sahada kurulması planlanan en fazla 12 Xe-100 reaktörünün finansmanına katkı sağlayacak. Bu girişim, Seadrift projesine kıyasla henüz daha erken bir geliştirme aşamasında bulunuyor.
X-energy’nin açıkladığı mevcut maliyet tahminleri, hem Seadrift projesini hem de şirketin TX-1 yakıt tesisini kapsıyor. Bu nedenle tek bir reaktörün gerçek maliyetini ve üreteceği elektriğin hangi fiyata sunulabileceğini kesin biçimde hesaplamak kolay değil.
Diğer gelişmiş reaktör tasarımlarında ise daha somut tahminler bulunuyor. Wood Mackenzie’nin öngörüsüne göre Tennessee Valley Authority ile GE Vernova Hitachi, Tennessee’de 300 megavatlık bir BWRX-300 reaktörünü gelecek on yılın başlarında devreye almak için kilovat başına 14 bin doların üzerinde harcama yapabilir. Bu projeye de federal hükümet destek veriyor ve ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu, tasarımın geliştirilmesine ilişkin karar aşamasına yaklaşıyor.
ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerine göre, kamu ölçeğindeki rüzgar ve güneş enerjisi projeleri 2022’de devreye alınırken kilovat başına 2 bin doların oldukça altında maliyetle gerçekleştirildi. Bununla birlikte, bu kaynakların maliyetleri son yıllarda yükseldi.
X-energy’nin ilk reaktörünün BWRX-300’den daha pahalı olması bekleniyor. Xe-100’ün temelini oluşturan yüksek sıcaklıklı gaz teknolojisinin işletme geçmişi sınırlı ve reaktör, maliyetli TRISO yakıtına ihtiyaç duyuyor. Buna karşılık BWRX-300, ABD’deki nükleer reaktör filosunun yaklaşık üçte birini oluşturan GE tasarımlarının geliştirilmiş bir versiyonu olarak tanımlanıyor. Bu model, lisanslanmış, seri üretimi yapılan ve yerleşik tedarik zincirine sahip geleneksel yakıtı kullanıyor.
Ontario Power Generation’ın dünyanın ilk BWRX-300 reaktörünü 2030’da işletmeye alması bekleniyor. Nükleer İnovasyon İttifakı Başkanı ve Üst Yöneticisi Judi Greenwald, ilk ticari gelişmiş nükleer reaktörlerin olgun elektrik üretim teknolojilerinden ve aynı tasarımın sonraki örneklerinden daha pahalı olmasının kaçınılmaz olduğunu belirtiyor.
Greenwald’a göre nükleer projelerde maliyetleri düşürmenin en etkili yolu, aynı tasarımın birden fazla örneğini art arda inşa etmek. Georgia Power’ın Vogtle Santrali’ndeki ikinci AP-1000 reaktörü, ilk reaktöre kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha düşük maliyetle tamamlandı. İlk projelerin yüksek maliyetli olmasının beklendiğini belirten Greenwald, sektörün aynı reaktör tasarımı için art arda siparişlerden oluşan bir üretim planına ulaşması gerektiğini vurguluyor.
X-energy, şimdiden kayda değer bir sipariş portföyü oluşturmuş durumda. Şirketin önündeki temel sınav ise planlanan reaktörleri zamanında ve öngörülen maliyetlerle hayata geçirmek olacak.
